Azərbaycanda gender problemlərinin hələ də tam aradan qaldırılmaması cəmiyyətdə mövcud olan bir sıra sosial, iqtisadi və hüquqi problemlərin yaranmasına və davam etməsinə təsir göstərən mühüm amillərdən biridir
Gender bərabərliyi müasir cəmiyyətin davamlı inkişafını təmin edən əsas prinsiplərdən biridir. Qadın və kişilərin təhsil, məşğulluq, qərarvermə və ictimai həyatda bərabər imkanlara malik olması həm insan hüquqlarının qorunması, həm də ölkənin sosial-iqtisadi inkişafı üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Son illərdə Azərbaycanda bu sahədə müəyyən irəliləyişlər əldə olunsa da, gender problemləri hələ də tam aradan qaldırılmamışdır. Bu problemlər cəmiyyətdə mövcud olan bir sıra sosial, iqtisadi və hüquqi çətinliklərin yaranmasına və davam etməsinə təsir göstərir.
Sosial sahədə gender bərabərsizliyi özünü daha çox məişət zorakılığı, erkən nikahlar, stereotiplər və ailədaxili rol bölgüsündə göstərir. Cəmiyyətdə qadın və kişilərin müəyyən edilmiş ənənəvi rollar çərçivəsində qiymətləndirilməsi onların şəxsi inkişaf imkanlarını məhdudlaşdıra bilər. Xüsusilə qadınların təhsilini yarımçıq qoyması və ya əmək bazarına daxil olmaq imkanlarının məhdudlaşması uzunmüddətli sosial nəticələrə səbəb olur.
İqtisadi baxımdan gender problemləri əmək bazarında da özünü göstərir. Qadınların bəzi peşələrdə və rəhbər vəzifələrdə daha az təmsil olunması, karyera yüksəlişi zamanı qarşılaşdıqları maneələr və ödənişsiz ev əməyinin əsasən onların üzərinə düşməsi iqtisadi potensialın tam istifadə olunmasına mane ola bilər. Halbuki qadınların əmək bazarında fəal iştirakı həm ailələrin rifahına, həm də ölkə iqtisadiyyatının inkişafına müsbət təsir göstərir.
Hüquqi sahədə Azərbaycan qanunvericiliyi qadın və kişilərin bərabər hüquqlarını tanıyır və gender bərabərliyinin təmin edilməsini dəstəkləyir. Bununla belə, qanunların səmərəli tətbiqi, hüquqi maarifləndirmənin artırılması və hüquqların praktikada tam təmin olunması istiqamətində davamlı işlərin aparılması vacibdir. Hüquqi mexanizmlərin effektiv işləməsi və vətəndaşların bu hüquqlardan məlumatlı olması gender bərabərliyinin gücləndirilməsinə kömək edir.
Gender problemlərinin aradan qaldırılması yalnız dövlətin deyil, həm də ailələrin, təhsil müəssisələrinin, media qurumlarının, vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarının və hər bir fərdin birgə məsuliyyətidir. Maarifləndirmə tədbirlərinin genişləndirilməsi, qızların və oğlanların bərabər imkanlar ruhunda tərbiyə olunması, stereotiplərin aradan qaldırılması və qadınların iqtisadi fəallığının dəstəklənməsi bu istiqamətdə mühüm addımlardır.
Azərbaycanda gender problemlərinin tam aradan qaldırılmaması sosial, iqtisadi və hüquqi sahələrdə mövcud olan bəzi çətinliklərin davam etməsinə təsir göstərən amillərdən biridir. Gender bərabərliyinin daha da gücləndirilməsi cəmiyyətin inklüziv inkişafına, insan hüquqlarının daha səmərəli qorunmasına və ölkənin davamlı tərəqqisinə töhfə verə bilər.
Natəvan Bəydili
