Putin 74 yaşında: KQB-dən Kremlin zirvəsinə uzanan uzun yol
74 il əvvəl Leninqradda dünyaya gələn bir uşağın adı illər sonra Rusiyanın siyasi tarixinin ən çox müzakirə olunan adlarından birinə çevriləcəkdi. Bu gün həmin şəxs – Vladimir Putin 74 yaşını qeyd edir. 7 oktyabr 1952-ci ildə anadan olan Putin artıq uzun illərdir Kremlin əsas simasıdır və onun siyasi karyerası müasir Rusiyanın keçdiyi ən mühüm mərhələlərlə demək olar ki, paralel inkişaf edib.
Amma bu hekayənin başlanğıcında Kreml yox idi. Putin gənclik illərində hüquq təhsili alıb, daha sonra Sovet İttifaqının təhlükəsizlik strukturlarında – KQB-də xidmət edib. Onun bu qurumdakı fəaliyyəti 1970-ci illərə təsadüf edir. Daha sonra Almaniyada çalışıb, SSRİ dağıldıqdan sonra isə Sankt-Peterburq şəhər rəhbərliyində müxtəlif vəzifələrdə fəaliyyət göstərib.
1999-cu il Putinin həyatında yeni səhifə açdı. O, Rusiyanın baş naziri təyin edildi. Həmin ilin son günlərində prezident Boris Yeltsinin istefasından sonra dövlət başçısının səlahiyyətlərini müvəqqəti olaraq Putin həyata keçirməyə başladı. Bir neçə ay sonra keçirilən seçkidə qalib gəlməsi isə onu artıq ölkənin əsas siyasi postuna gətirdi.
2000-ci ildən sonra Putin Rusiyanın siyasi sistemində uzunmüddətli hakimiyyət mərhələsinin əsas simasına çevrildi. 2008–2012-ci illərdə baş nazir vəzifəsində çalışsa da, 2012-ci ildə prezidentliyə qayıtdı. Sonrakı konstitusiya dəyişiklikləri isə prezidentlik müddətlərinin hesablanması qaydasına təsir göstərdi. Putin 2024-cü ildə keçirilən seçkidən sonra yenidən prezident kimi fəaliyyətini davam etdirir.
Onun hakimiyyəti illərində Rusiyanın tarixində ciddi dönüş nöqtələri yaşanıb. 2008-ci ildə Gürcüstanla müharibə, 2014-cü ildə Krımın Rusiya tərəfindən ilhaqı və 2022-ci ildə Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı müharibənin başlanması bu dövrün ən mühüm hadisələri sırasındadır. Krımın ilhaqı beynəlxalq səviyyədə tanınmayıb. Ukrayna müharibəsi isə Rusiya ilə Qərb arasındakı münasibətləri son onilliklərin ən gərgin mərhələlərindən birinə gətirib çıxarıb.
Bu gün Putin doğum gününü məhz belə mürəkkəb beynəlxalq vəziyyətin fonunda qarşılayır. Onun adı hazırda yalnız Ukrayna müharibəsi ilə deyil, enerji bazarları, Rusiya iqtisadiyyatı və Moskvanın Qərblə münasibətləri ilə bağlı xəbərlərdə də gündəmdədir.
74 yaşın astanasında Putin artıq Rusiya siyasətində sadəcə bir prezident deyil, bütöv bir siyasi dövrün əsas fiqurlarından biri kimi çıxış edir. KQB-də başlayan xidmət yolu, Sankt-Peterburqda keçən illər, Moskvada sürətli yüksəliş və 2000-ci ildən sonra Kremlin mərkəzində davam edən siyasi fəaliyyət onun həyatını müasir Rusiyanın siyasi salnaməsi ilə sıx bağlayıb.
Bu gün Rusiyada onun doğum günü münasibətilə təbriklər səslənərkən, beynəlxalq ictimaiyyətin diqqəti isə daha çox Kremlin növbəti mesajlarına yönəlir. Çünki Putin 74 yaşını sadəcə şəxsi həyatının yeni ili kimi deyil, Rusiyanın müharibə, sanksiyalar və dəyişən dünya düzəni ilə üz-üzə qaldığı bir dövrdə qarşılayır.
İlahə BAYINDIR
