Gələcəyin təməli bu gün qoyulur
Hər bir xalqın gələcəyi onun yetişdirdiyi gənc nəslin dünyagörüşündən, bilik səviyyəsindən və mənəvi dəyərlərə bağlılığından asılıdır. Sağlam düşüncəli, vətənini sevən, milli kimliyini qoruyan gənclər cəmiyyətin inkişafının əsas təminatıdır. Buna görə də uşaqların və yeniyetmələrin düzgün istiqamətdə formalaşdırılması ailənin, məktəbin və bütövlükdə cəmiyyətin ən mühüm vəzifələrindən biridir.
Valideynlər övladlarına ilk həyat dərslərini verir, müəllimlər onların bilik və bacarıqlarını inkişaf etdirir, cəmiyyət isə şəxsiyyət kimi formalaşmalarına təsir göstərir. Bu üç sütunun möhkəm olması gələcəyimizin etibarlı əllərdə olmasının əsas şərtidir.
Rəsmi statistik məlumatlar göstərir ki, Azərbaycanda 15–24 yaş arasında olan gənclərin internetdən istifadə səviyyəsi 97 faizdən yuxarıdır. Bu göstərici dünya üzrə orta səviyyəni əhəmiyyətli dərəcədə üstələyir. Bu reallıq internetdən təhlükəsiz və məsuliyyətli istifadənin, eləcə də media savadlılığının əhəmiyyətini daha da artırır.
Tarixdən alınan dərslər
Azərbaycan xalqı son iki əsrdə ağır sınaqlarla üzləşib. Müharibələr, işğallar və faciələr xalqımızın yaddaşında dərin izlər buraxıb. Bu hadisələri unutmaq olmaz, çünki tarixini unudan xalq gələcəyini düzgün qura bilməz.
2020-ci ildə baş vermiş 44 günlük Vətən müharibəsi ölkəmizin tarixində dönüş nöqtəsi oldu. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda canlarından keçən qəhrəmanlarımız gənc nəslə vətən sevgisinin və fədakarlığın canlı nümunəsini göstərdilər. Bu ruhun gələcək nəsillərə çatdırılması milli tərbiyənin vacib hissəsidir.
Rəqəmsal dövrdə yeni çağırışlar
Bu gün uşaqlar və gənclər məlumat əldə etmək üçün ilk növbədə internetə müraciət edirlər. İnternet elm, texnologiya və təhsil baxımından böyük imkanlar yaratsa da, onun təhlükəli tərəfləri də mövcuddur.
Sosial şəbəkələrdə və müxtəlif internet platformalarında yanlış məlumatlar, dezinformasiya, zərərli ideoloji təbliğat və manipulyativ məzmun geniş yayılır. Təcrübəsiz istifadəçilər, xüsusilə yeniyetmələr, belə təsirlərə daha həssas olurlar.
Məhz buna görə də uşaqlara yalnız internetdən istifadə etməyi deyil, doğru məlumatı seçməyi və tənqidi düşünməyi də öyrətmək vacibdir. Media savadlılığı müasir dövrün ən vacib bacarıqlarından biri hesab olunur. Media savadlılığı gənclərə internetdə rast gəldikləri məlumatların etibarlılığını qiymətləndirməyi, saxta xəbərləri ayırd etməyi, müxtəlif mənbələri müqayisə etməyi və tənqidi düşünməyi öyrədir. Bu bacarıqların erkən yaşlardan formalaşdırılması həm fərdin təhlükəsizliyi, həm də cəmiyyətin informasiya təhlükəsizliyi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Nəzarət, yoxsa düzgün istiqamətləndirmə
Valideyn və müəllimlərin əsas vəzifəsi yalnız qadağalar qoymaq deyil. Davamlı nəzarət bəzən uşaqlarda əks reaksiya yarada bilər. Daha səmərəli yol onların maraq dairəsini öyrənmək, etibarlı informasiya mənbələrini tanıtmaq və düzgün seçim etmələrinə kömək göstərməkdir.
Açıq ünsiyyət, qarşılıqlı etimad və düzgün istiqamətləndirmə gənclərin təhlükəli təsirlərdən qorunmasında mühüm rol oynayır.
İdeoloji təsirlər və dini radikalizm
Müasir dövrdə internetdən müxtəlif radikal qruplar da öz təbliğat vasitəsi kimi istifadə edirlər. Onlar xüsusilə gənclərin emosiyalarından və dini hisslərindən sui-istifadə etməyə çalışırlar.
Dini biliklərin etibarlı mənbələrdən öyrənilməsi, din haqqında məlumatların yalnız sosial şəbəkələrdən və ya naməlum internet səhifələrindən əldə edilməməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu istiqamətdə valideynlərin, müəllimlərin və müvafiq dini maarifləndirmə qurumlarının rolu əvəzsizdir.
Milli-mənəvi dəyərlər ən güclü müdafiə vasitəsidir
Gəncləri yad ideologiyalardan qorumağın ən təsirli yolu onlarda milli-mənəvi dəyərlərə bağlılıq hissini gücləndirməkdir. Öz tarixini, mədəniyyətini, dilini və milli kimliyini yaxşı tanıyan insan xarici təsirlərə qarşı daha dayanıqlı olur.
Bunun üçün məktəblərdə və ailələrdə vətənpərvərlik tərbiyəsi, media savadlılığı və rəqəmsal təhlükəsizlik mövzularına daha çox diqqət yetirilməlidir.
Nəticə
Gələcəyimizi qorumaq yalnız dövlət qurumlarının deyil, bütün cəmiyyətin məsuliyyətidir. Ailə, məktəb, media və vətəndaş cəmiyyəti birlikdə fəaliyyət göstərdikdə gənclərimiz sağlam düşüncəli, savadlı və milli dəyərlərinə bağlı vətəndaş kimi formalaşırlar.
Rəqəmsal dünya böyük imkanlar təqdim edir. Bu imkanlardan düzgün istifadə etməyi bacaran, tənqidi düşünən və milli-mənəvi dəyərlərinə sadiq qalan gənclər Azərbaycanın sabahını daha etibarlı və güclü edəcəklər.
P.S. Bu yazıda səsləndirilən fikirlər müəllifin şəxsi mövqeyini əks etdirir.
İlahə BAYINDIR