Azərbaycan xalçaları Vatikanda: Bakının sənət mirası Roma divarları arasında
ELAZ.İNFO xəbər verir ki, Azərbaycan xalça sənəti daha bir mühüm beynəlxalq məkanda özünə yer alır. Sentyabrın 29-da Vatikan Muzeylərinin Anima Mundi Etnoloji Muzeyində “Heavenly Religions” (“Səmavi dinlər”) adlı sərgi açılır. Ekspozisiyanın mərkəzində Azərbaycan xalçaçılığının nümunəsi olan üç əl işi xalça dayanacaq.
Bu sərgini fərqləndirən əsas məqam xalçaların yalnız dekorativ sənət nümunəsi kimi təqdim olunmamasıdır. Üç əsər İslam, xristianlıq və yəhudilik mövzularına həsr olunub. Beləliklə, Azərbaycan xalçası bu dəfə həm sənət, həm də müxtəlif dini ənənələr arasında dialoqun ifadə vasitəsi kimi təqdim edilir.
Xalçaların müəllifi kimdir?
Əsərlər Azərbaycan rəssamı Eldar Mikayılzadənin layihələri əsasında hazırlanıb. Xalçalar əl ilə toxunub və kompozisiyalarda çoxsaylı naxışlar, incə detallar və rəng çalarlarından istifadə olunub.
Bu üç xalçanın maraqlı tarixçəsi də var. Onlar 2025-ci ilin oktyabrında Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva tərəfindən Roma Papası XIV Leo-ya təqdim edilmişdi. İndi isə həmin sənət əsərləri Vatikan Muzeylərinin daimi mədəni mühiti içərisində ayrıca sərgi mövzusu kimi ziyarətçilərə göstəriləcək.
Niyə məhz Vatikan?
Sərginin keçirildiyi Anima Mundi Etnoloji Muzeyi dünyanın müxtəlif xalqlarına və mədəniyyətlərinə aid sənət və məişət nümunələrinin toplandığı məkandır. Azərbaycan xalçalarının burada nümayişi onların yalnız milli sənət nümunəsi deyil, daha geniş mədəni irsin bir hissəsi kimi təqdim olunmasına imkan verir.
Azərbaycan xalçaçılığının beynəlxalq statusu da xüsusi qeyd olunur. Azərbaycan xalça sənəti 2010-cu ildə UNESCO-nun Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrsinin Reprezentativ Siyahısına daxil edilib. UNESCO bu ənənənin müxtəlif regional məktəblərlə formalaşdığını və nəsildən-nəslə ötürüldüyünü qeyd edir.
Bu baxımdan Vatikan sərgisi Azərbaycan xalçaçılığının yalnız keçmişdən gələn sənət olmadığını, müasir mədəni dialoqda da istifadə olunan ifadə forması olduğunu göstərən nümunələrdən biridir.
Bir xalça, üç dini ənənə
Sərginin ideyası da məhz burada maraq doğurur. İslam, xristianlıq və yəhudiliyə həsr olunmuş üç xalçanın eyni məkanda nümayişi fərqli dini ənənələrin ortaq təqdimatını yaradır.
Sərginin təşkilatçıları Vatikan Şəhər Dövlətinin Qubernatorluğu və Azərbaycanın Müqəddəs Taxt-Tacdakı səfirliyidir. Layihəyə Heydər Əliyev Fondu da dəstək verir. Sərginin təqdimatı sentyabrın 29-da saat 10:00-da Anima Mundi Etnoloji Muzeyində keçiriləcək.
Azərbaycan üçün isə bu hadisənin başqa bir tərəfi də var: ölkənin ən tanınan sənət ənənələrindən biri bu dəfə Avropanın ən mühüm dini-mədəni mərkəzlərindən birində nümayiş etdirilir.
Xalçaların naxışlarında qorunan tarix, simvolika və sənətkarlıq ənənəsi beləliklə, Bakının və Azərbaycanın hüdudlarından kənara çıxaraq Vatikanın beynəlxalq muzey məkanında yeni auditoriya ilə görüşəcək.
İlahə BAYINDIR
