Ukrayna müharibənin yaratdığı humanitar və iqtisadi çətinliklərlə yanaşı, son illərin ən ciddi demoqrafik problemlərindən biri ilə də üz-üzədir. Rəsmi statistik göstəricilər ölkədə doğum səviyyəsinin kəskin azaldığını, ölüm hallarının isə artmaqda davam etdiyini göstərir.
Ukrayna Ədliyyə Nazirliyinin açıqladığı məlumatlara əsasən, 2026-cı ilin ilk altı ayı ərzində ölkədə 73 min 292 uşaq dünyaya gəlib. Eyni dövrdə isə 259 min 853 nəfərin ölümü qeydə alınıb. Bu göstəricilər ölüm sayının doğum sayını təxminən 3,5 dəfə üstələdiyini ortaya qoyur.
Məlumatlara görə, doğulan uşaqların sayı müharibədən əvvəlki illərlə müqayisədə təxminən iki dəfə azalıb. Eyni zamanda, ekspertlər qeyd edirlər ki, faktiki ölüm sayı açıqlanan statistikadan daha yüksək ola bilər. Buna səbəb müharibə zamanı həlak olan bəzi şəxslərin hələ də “itkin düşmüş” statusunda qeydə alınmasıdır.
Rəsmi rəqəmlər göstərir ki, 2025-ci ilin ilk yarısı ilə müqayisədə 2026-cı ildə doğum sayı 16 faiz azalıb, ölüm sayı isə 4 faiz artıb. Bu tendensiya ölkədə demoqrafik vəziyyətin daha da ağırlaşdığını göstərən əsas göstəricilərdən biri hesab olunur.
Son beş ilin ilk yarısı üzrə ölüm və doğum nisbəti də vəziyyətin ildən-ilə pisləşdiyini nümayiş etdirir:
- 2022-ci il – 2,77
- 2023-cü il – 2,66
- 2024-cü il – 2,86
- 2025-ci il – 2,87
- 2026-cı il – 3,54
Mütəxəssislərin fikrincə, uzunmüddətli hərbi münaqişələr təkcə iqtisadiyyata deyil, həm də əhalinin yaş strukturuna, doğum səviyyəsinə və miqrasiya proseslərinə ciddi təsir göstərir. Gənc ailələrin ölkəni tərk etməsi, sosial qeyri-müəyyənlik və təhlükəsizlik problemləri doğum göstəricilərinin azalmasına səbəb olan əsas amillər sırasında göstərilir.
Demoqrafik göstəricilərdə müşahidə olunan mənfi dinamika Ukraynanın gələcək əmək bazarı, sosial təminat sistemi və iqtisadi inkişafı üçün də ciddi çağırışlar yaradır. Ekspertlər hesab edirlər ki, bu tendensiyanın dəyişməsi üçün təkcə hərbi vəziyyətin sabitləşməsi deyil, eyni zamanda əhalinin ölkəyə qayıdışını və ailələrin sosial rifahını təşviq edən uzunmüddətli dövlət proqramlarının həyata keçirilməsi vacibdir.
Asif ŞƏFƏQQƏTOV
