ELAZ.İNFO xəbər verir ki, Xalq arasında işlədilən “İtdi, atdı, arvaddı – bunlara etibar yoxdur” məsəli çox vaxt yanlış anlaşılır. Əslində bu deyim qədim türk təfəkküründə bu üç varlığın “hər an hər şeyə qadir olması” və “proqnozlaşdırıla bilməməsi” ilə bağlıdır.
1. İt: Sadiqlik və Qəfil instinkt deyimin “it” hissəsi onun xəyanətkar olması demək deyil. İt instinktiv varlıqdır. Nə qədər sadiq olsa da, qəfil bir səs, bir qoxu və ya qorxu onun davranışını dəyişə bilər. Burada mesaj budur:
“Onun sadiqliyinə güvən, amma heyvani təbiətini və instinktlərini unutma”. İt sahibini qoruyarkən belə, gözlənilməz bir reaksiya verə bilər.
2. At: Güc və Azad ruh At qədim türkün yoldaşıdır, canıdır. Lakin atın “etibarsızlığı” onun şıltaqlığından və qəfil ürkməsindən irəli gəlir. Ən təcrübəli süvari belə bilir ki, atın qulağı hərəkət etdisə, o, hər an səmtini dəyişə və ya şahə qalxa bilər. Bu, ata güvənməmək deyil, onun gücünə və gözlənilməzliyinə qarşı hər zaman ayıq olmaq xəbərdarlığıdır.
3.Arvad (Qadın): Duyğuların dərinliyi və Sirr Bu məsəlin ən çox müzakirə edilən hissəsi budur. Qədim şərq və türk fəlsəfəsində qadın zəkası və duyğuları kişinin “məntiqli” hesab etdiyi dünyadan daha mürəkkəbdir. Qadın qəlbi bir dəryadır; sevəndə fəda edən, qəzəblənəndə isə dünyanı dəyişən bir gücdür. Buradakı “etibar” sözü “xəyanət” mənasında deyil, qadın duyğularının və qərarlarının kişi tərəfindən heç vaxt tam proqnozlaşdırıla bilməyəcəyi mənasındadır.
Tarix sübut edir ki, bir heyvanın etibarı bəzən ordulardan daha güclüdür. O qədim məsəldəki “etibar etmə” sözü, bəlkə də həm də bu deməkdir:
“Onların gücü o qədər böyükdür ki, sən hər an bu möcüzəyə hazır olmalısan!”
Ruslan MƏMMƏDOV
