Bəzən elə insanlar olur ki, ömürlərini bir peşəyə deyil, bir taleyə çevirirlər. Onların həyatı təqvimlə deyil, üfüqlərlə ölçülür. Uzaq səfərlər kapitanı Rafik Əfəndiyev də məhz belə insanlardan idi.
1949-cu il iyunun 1-də Qusarın saf dağ havasında dünyaya göz açan bu sadə kənd oğlanı taleyini dənizə bağladı. O vaxt heç kim bilmirdi ki, bu oğlan bir gün dünyanın müxtəlif dəniz və okeanlarını keçəcək, Azərbaycanın dənizçilik tarixində öz izini qoyacaq.
İlk addımlarını matros kimi atan Rafik Əfəndiyev zəhməti, iradəsi və peşəsinə sonsuz sevgisi sayəsində pillə-pillə yüksələrək Uzaq Səfərlər Kapitanı adına layiq görüldü. Bakı Dənizçilik Məktəbində aldığı təhsil, sonradan Odessa Dəniz Akademiyasında qazandığı biliklər onun peşəkarlığını daha da möhkəmləndirdi. O, Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin ilk gənc kapitanlarından biri kimi həmkarlarının hörmətini qazandı.
Onun üçün dəniz sadəcə su deyildi. Dəniz onun müəllimi, sirdaşı, dostu, həyat yolu idi. Günəşin doğuşunu da, tufanların qəzəbini də, sakit gecələrin ulduzlarını da göyərtədən izləyən bu insan ömrünün demək olar ki, son günlərinə qədər dənizdən ayrılmadı. Dünyanın müxtəlif limanlarına lövbər saldı, müxtəlif xalqlarla qarşılaşdı, saysız-hesabsız səfərlər etdi. Ancaq harada olursa-olsun, ürəyində həmişə Azərbaycan yaşayırdı.
Kapitan olmaq yalnız gəmini idarə etmək deyil. Kapitan olmaq məsuliyyət, cəsarət, səbir və insan talelərinə cavabdehlik deməkdir. Rafik Əfəndiyev bu ağır yükü ömrü boyu şərəflə daşıdı. Onun rəhbərliyi altında üzən dənizçilər bu gün də onu peşəkarlığı, təmkini və insani keyfiyyətləri ilə xatırlayırlar.
28 iyun 2026-cı ildə onun ömür gəmisinin son səfəri başa çatdı. İyunun 29-da doğma Qusar torpağı onu əbədi qoynuna aldı. Bir kapitan üçün ən böyük liman doğma yurd olur. Rafik kapitan da son lövbərini doğulduğu torpaqda saldı.
İnsan dünyadan köçür, amma ömrü boyu qazandığı hörmət yaşayır. Bu gün onun addımladığı göyərtələrdə başqa kapitanlar xidmət edir, başqa gəmilər üzür. Lakin həmin göyərtələrdə Rafik Əfəndiyevin zəhmətinin, məsuliyyətinin və peşəkar məktəbinin izi qalmaqdadır.
Dəniz onu tanıyırdı. Küləklər onun səsini eşitmişdi. Dalğalar onun gəmisini minlərlə dəfə qucaqlamışdı. İndi isə elə bil Xəzərin özü də bir sədaqətli dostunu itirdiyi üçün həzinləşib.
Rafik Əfəndiyev artıq aramızda yoxdur. Ancaq o, onu tanıyanların yaddaşında yalnız bir kapitan kimi deyil, etibarlı dost, səmimi həmkar və ləyaqətli insan kimi yaşayacaq. Çünki əsl dənizçilər yalnız xəritələrdə deyil, insanların qəlbində də öz marşrutlarını cızırlar.
Dəniz böyükdür… Amma bəzi kapitanların yoxluğu ondan da böyük boşluq yaradır.
Allah mərhum Uzaq Səfərlər Kapitanı Rafik Əfəndiyevə rəhmət eləsin. Ruhu şad, məqamı uca olsun.
Ailəsinə, doğmalarına, yaxınlarına və Azərbaycan dənizçilərinə dərin hüznlə başsağlığı verir, bu ağır itki ilə əlaqədar səbir diləyirik.
Sakit MALİKOV