Skuterlər şəhər həyatını asanlaşdırır, yoxsa yeni təhlükələr yaradır?
Şəhərdə bir neçə kilometr məsafəni qısa müddətdə qət etmək, tıxacda vaxt itirməmək və ictimai nəqliyyatdan sonra son məsafəni rahat keçmək — elektrik skuterlərinin geniş yayılmasının əsas səbəbləri bunlardır. Lakin bu vasitələr gündəlik nəqliyyatın bir hissəsinə çevrildikcə təhlükəsiz istifadə məsələsi də daha çox əhəmiyyət qazanır.
Skuterin kiçik ölçülü və çevik olması onun təhlükəsizliyə dair tələblərdən kənarda qalması demək deyil. Sürət, yolun vəziyyəti, görünüş, əyləc sistemi və digər hərəkət iştirakçılarının davranışı skuter istifadəçisinin təhlükəsizliyinə birbaşa təsir edir.
Rahat nəqliyyat vasitəsinin üstünlükləri
Elektrik skuterləri xüsusilə qısa məsafələrdə vaxta qənaət etməyə imkan verir. Düzgün infrastruktur olduqda onlar bəzi avtomobil səfərlərini əvəz edə və şəhərdə nəqliyyat yükünün azalmasına kömək göstərə bilər.
Bununla yanaşı, skuter fiziki baxımdan avtomobildən daha az qoruyucu vasitədir. İstifadəçini zərbədən qoruyan kuzov olmadığından toqquşma və yıxılma zamanı ciddi xəsarət riski yaranır. Deməli, rahatlıq təhlükəsizlik qaydalarının əhəmiyyətini azaltmır, əksinə, onları daha vacib edir.
Azərbaycanda tənzimləmə məsələsi müzakirə olunur
Azərbaycanın İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili — Ombudsman 2026-cı ilin fevralında kiçik elektrik nəqliyyat vasitələrinin istifadəsi ilə bağlı mövcud qaydaların təkmilləşdirilməsinin zəruriliyinə diqqət çəkib. Açıqlamada azyaşlıların təhlükəsizliyi, dəbilqədən istifadə, nəzarət və identifikasiya mexanizmləri kimi məsələlər vurğulanıb.
Bu yanaşma problemin yalnız skuter istifadəçisinin şəxsi məsuliyyətindən ibarət olmadığını göstərir. Qaydaların aydın olması, onların icrasına nəzarət və təhlükəsiz hərəkət şəraitinin yaradılması da vacibdir.
Ən həssas məsələ piyadaların təhlükəsizliyidir
Skuter istifadəçisi qəza zamanı özü xəsarət ala biləcəyi kimi, başqa bir insanın da həyatını təhlükəyə ata bilər. Xüsusilə sıx piyada hərəkəti olan yerlərdə sürətlə hərəkət etmək, gözlənilməz manevrlər etmək və ətrafı nəzərə almamaq ağır nəticələrə səbəb ola bilər.
Piyada keçidləri və insanların sıx olduğu ərazilərdə əsas məqsəd sürətlə mənzil başına çatmaq yox, hərəkətin təhlükəsizliyini təmin etmək olmalıdır. Skuter sürən şəxs yol şəraitini qiymətləndirməli, sürəti azaltmalı və piyadaların hərəkətinə maneə yaratmamalıdır.
Təhlükəsizliyin məsuliyyəti bölüşdürülməlidir
Problemin həlli üçün bir neçə istiqamətdə tədbirlər vacibdir. İstifadəçilər yol hərəkəti qaydalarına əməl etməli, dəbilqə taxmalı, gecə saatlarında görünürlüğü təmin etməli və texniki cəhətdən saz vasitə idarə etməlidirlər.
Bununla yanaşı, şəhər infrastrukturu skuter və velosipedlərin təhlükəsiz hərəkətini nəzərə almalıdır. Aydın nişanlanma, uyğun zolaqlar, təhlükəsiz kəsişmələr və skuterlərin nizamsız şəkildə saxlanmasının qarşısını alan mexanizmlər həm piyadaların, həm də istifadəçilərin rahatlığına xidmət edir.
İcarə şirkətlərinin üzərinə də maarifləndirmə və təhlükəsiz istifadəyə dair məlumatlandırma baxımından mühüm rol düşür. İstifadəçi vasitəni götürərkən qaydaları bilməli və risklər barədə məlumat almalıdır.
Əsas məsələ skuteri qadağan etmək deyil, təhlükəsiz istifadəni təmin etməkdir
Elektrik skuterləri müasir şəhər nəqliyyatının faydalı hissəsinə çevrilə bilər. Ancaq bunun üçün rahatlıqla yanaşı, məsuliyyət və təhlükəsizlik mədəniyyəti də inkişaf etməlidir.
Şəhər yolları müxtəlif insanlar tərəfindən paylaşılır. Sürücü, skuter istifadəçisi və piyada bir-birinin təhlükəsizliyini nəzərə almadıqda ən sadə səfər belə riskli ola bilər. Buna görə əsas məqsəd skuterləri günahlandırmaq və ya bütün məsuliyyəti istifadəçinin üzərinə qoymaq deyil, qaydaların işlədiyi, infrastrukturun təhlükəsiz olduğu və hər kəsin məsuliyyət daşıdığı sistem yaratmaqdır.
Skuterin üstünlüyü insanı mənzil başına tez çatdırmasıdır. Amma bu üstünlük yalnız səfər təhlükəsiz başa çatdıqda həqiqi dəyər qazanır.
İlahə BAYINDIR
