Azərbaycan QHT-ləri BMT platformalarına çıxışını genişləndirə bilər: Cenevrədən yeni mesaj
ELAZ.İNFO xəbər verir ki, Azərbaycan vətəndaş cəmiyyətinin beynəlxalq platformalarda daha fəal iştirakı ilə bağlı müzakirələr son günlər yenidən gündəmə gəlib. Bu dəfə diqqət dünyanın əsas beynəlxalq diplomatiya mərkəzlərindən biri olan Cenevrəyə yönəlib.
Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin nümayəndə heyətinin Cenevrədə keçirdiyi görüşlərdə əsas məsələlərdən biri yerli QHT-lərin BMT platformalarında iştirak imkanlarının genişləndirilməsi olub. Oktyabrın 3-də Agentliyin nümayəndə heyəti Azərbaycanın BMT-nin Cenevrə Ofisi yanında Daimi nümayəndəsi Rövşən Sadıqbəyli ilə görüş keçirib. Tərəflər Azərbaycan QHT-lərinin BMT platformalarında daha fəal təmsilçiliyinin təşviqi imkanlarını müzakirə ediblər.
Mövzunun bundan əvvəlki gün keçirilən başqa bir görüşdə də gündəmə gətirilməsi diqqət çəkir. Oktyabrın 2-də QHT Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Aygün Əliyeva və Agentliyin Beynəlxalq əlaqələr şöbəsinin müdiri Nədimə Rəhimli BMT-nin Cenevrə Ofisinin QHT-lərlə Əlaqələr İdarəsinin rəhbəri Filip Hug ilə görüşüblər. Görüş zamanı Agentliyin fəaliyyəti, beynəlxalq platformalarda QHT-lərin iştirakının artırılması və mövcud əməkdaşlıq imkanları barədə fikir mübadiləsi aparılıb.
Cenevrə niyə əhəmiyyətlidir?
Cenevrənin bu müzakirələr üçün seçilməsi təsadüfi deyil. Şəhər BMT sisteminin mühüm mərkəzlərindən biridir və burada müxtəlif beynəlxalq qurumların, o cümlədən insan hüquqları və humanitar məsələlərlə bağlı mexanizmlərin fəaliyyəti həyata keçirilir.
Belə bir platformada QHT-lərin iştirakı onlara yalnız tədbirlərdə iştirak etmək imkanı vermir. Beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələrin qurulması, müxtəlif ölkələrdən olan vətəndaş cəmiyyəti institutları ilə əməkdaşlıq, layihələrin təqdim edilməsi və müəyyən məsələlər üzrə ekspert mövqeyinin çatdırılması üçün də imkanlar yaradır.
Ona görə də Azərbaycan QHT-lərinin BMT platformalarında daha fəal təmsilçiliyi məsələsinin gündəmə gəlməsi vətəndaş cəmiyyətinin beynəlxalq fəaliyyətinin genişləndirilməsi baxımından diqqətçəkən addımdır.
Söhbət sadəcə tədbirlərdə iştirakdan getmir
Beynəlxalq təşkilatların platformalarında görünmək bir məsələdir, həmin platformalarda davamlı iştirak və peşəkar fəaliyyət göstərmək isə başqa məsələ.
Azərbaycan QHT-lərinin qarşısında bu baxımdan bir neçə istiqamət dayana bilər. Təşkilatların beynəlxalq layihələrə qoşulması, BMT mexanizmlərinin iş prinsiplərini daha yaxşı öyrənməsi, alternativ hesabatlar hazırlaması, tematik tədbirlərdə ekspert kimi çıxış etməsi və xarici QHT-lərlə birgə təşəbbüslər həyata keçirməsi bu imkanlar sırasındadır.
Məsələn, 2026-cı ildə Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bir QHT tərəfindən BMT İnsan Hüquqları Şurasının xüsusi prosedurlarından istifadə imkanlarını izah edən elektron yaddaş hazırlanıb. Sənəddə xüsusi məruzəçilər və işçi qruplarla əlaqə, hesabatların hazırlanması və müvafiq mexanizmlərdən istifadə qaydaları barədə məlumatlar təqdim olunub. Bu cür təşəbbüslər QHT-lərin beynəlxalq mexanizmlərdən daha sistemli istifadə etməsinə xidmət edə bilər.
Qlobal Cənub platforması da gündəmdədir
Cenevrədəki görüşlərdə diqqət çəkən digər məqam Qlobal Cənub QHT Platforması ilə bağlı olub.
QHT Agentliyinin məlumatına görə, 2025-ci ilin aprelində Bakıda 116 ölkədən QHT-lərin iştirakı ilə Qlobal Cənub QHT Platforması yaradılıb. Agentlik bu platforma ilə əməkdaşlığını beynəlxalq fəaliyyətinin istiqamətlərindən biri kimi təqdim edir.
Belə bir şəbəkənin mövcudluğu Azərbaycan QHT-lərinin yalnız ikitərəfli əlaqələr qurması deyil, daha geniş beynəlxalq və regional əməkdaşlıq formatlarına çıxması baxımından əhəmiyyətli ola bilər.
Burada əsas məsələ say deyil, əməkdaşlığın məzmunudur. Müxtəlif ölkələrin QHT-ləri ilə birgə layihələrin hazırlanması, ortaq problemlərin müzakirəsi və beynəlxalq tədbirlərdə birgə təşəbbüslərin irəli sürülməsi Azərbaycan vətəndaş cəmiyyətinin beynəlxalq görünürlüğünü artıra bilər.
QHT sektorunda beynəlxalqlaşma prosesi
Azərbaycan QHT sektorunda beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi son illərdə ayrıca istiqamət kimi diqqət çəkir. QHT Agentliyinin məlumatlarında da beynəlxalq əməkdaşlıq, qlobal platformalarda iştirak və müxtəlif ölkələrin vətəndaş cəmiyyəti institutları ilə əlaqələrin inkişaf etdirilməsi istiqamətində fəaliyyətlərə rast gəlinir.
Bu prosesin digər tərəfi isə QHT-lərin özlərinin peşəkarlıq səviyyəsinin yüksəldilməsidir. Beynəlxalq platformalarda iştirak edən təşkilatlardan yalnız tədbirdə görünmək deyil, konkret sahə üzrə əsaslandırılmış mövqe, araşdırma, hesabat və layihə təqdim etmək tələb olunur.
Bu baxımdan QHT-lərin beynəlxalq fəaliyyətinin genişlənməsi həm də sektor daxilində yeni tələblər yaradır. Xarici dillər, beynəlxalq hüquq və prosedurlar, layihələrin idarə edilməsi, hesabatların hazırlanması və beynəlxalq kommunikasiya bacarıqları getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazana bilər.
Yeni imkanların qarşısında hansı məsələlər dayanır?
Cenevrədə keçirilən görüşlərdə konkret yeni layihələrin və ya qərarların elan edilməsi barədə məlumat verilməyib. Əsas müzakirə mövcud imkanların qiymətləndirilməsi və Azərbaycan QHT-lərinin BMT platformalarında iştirakının genişləndirilməsi istiqamətində olub.
Bu isə o deməkdir ki, növbəti mərhələdə əsas məsələ müzakirələrin praktik əməkdaşlığa çevrilməsidir.
Azərbaycan QHT-lərinin BMT-nin müxtəlif tədbirlərində daha çox iştirak etməsi, beynəlxalq təşkilatlarla birgə layihələr hazırlaması, müxtəlif tematik müzakirələrdə ekspert kimi çıxış etməsi və QHT şəbəkələri ilə uzunmüddətli əlaqələr qurması mümkün istiqamətlərdən biri ola bilər.
Digər tərəfdən, bu proses QHT-lər üçün beynəlxalq təcrübənin Azərbaycana gətirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Dünyanın müxtəlif ölkələrində fəaliyyət göstərən vətəndaş cəmiyyəti institutlarının təcrübəsi sosial siyasət, ekologiya, inklüzivlik, insan hüquqları, gender, gənclər və digər sahələr üzrə yerli layihələrə yeni yanaşmalar gətirə bilər.
Cenevrədən Bakıya uzanan yeni xətt
Əslində, 2 və 3 oktyabr tarixlərində keçirilən görüşlər bir-birini tamamlayan iki istiqaməti göstərir: bir tərəfdən Azərbaycan QHT-lərinin BMT sistemi daxilində mövcud imkanlarla tanışlığı, digər tərəfdən isə ölkənin Cenevrədəki diplomatik nümayəndəliyi ilə vətəndaş cəmiyyəti arasında əlaqələrin gücləndirilməsi.
Bu prosesin hansı nəticələr verəcəyini zaman göstərəcək. Lakin hazırkı mərhələdə müzakirənin istiqaməti aydındır: Azərbaycan QHT-lərinin beynəlxalq platformalarda yalnız iştirakçı deyil, daha fəal tərəf kimi çıxış etməsi üçün imkanların araşdırılması.
Əgər bu istiqamətdə atılan addımlar davamlı əməkdaşlığa çevrilərsə, Cenevrə Azərbaycan QHT-ləri üçün beynəlxalq təcrübə, tərəfdaşlıq və fikir mübadiləsi baxımından daha geniş imkanlar yarada bilər.
Beləliklə, oktyabrın ilk günlərində Cenevrədə keçirilən görüşlər bir tədbirin çərçivəsindən kənara çıxaraq daha geniş sualı gündəmə gətirib: Azərbaycan vətəndaş cəmiyyəti beynəlxalq platformalarda özünü necə və hansı səviyyədə daha fəal göstərə bilər? Qarşıdakı dövrdə bu sualın cavabı konkret layihələr, yeni tərəfdaşlıqlar və beynəlxalq təşəbbüslərlə özünü göstərə bilər.
İlahə BAYINDIR
