Türk xalqlarında və ümumiyyətlə qədim türk mədəniyyətində ailənin yeganə oğlan uşağına qulaq sırğası taxılması ilə bağlı maraqlı inanclar olmuşdur. Bu adət müxtəlif bölgələrdə fərqli səbəblərlə izah edilsə də, əsasən uşağı qorumaq, nəzərdən saxlamaq və soyun davamını təmin etmək məqsədi daşıyırdı.
Köhnə inanclara görə ailədə uzun müddət oğlan uşağı olmurdusa və ya əvvəlki oğlan uşaqları vəfat etmişdisə, doğulan son oğlana sırğa taxardılar. İnsanlar inanırdılar ki, bu uşağı pis ruhlardan, xəstəlikdən və bədbəxtlikdən qoruyur. Bəzi yerlərdə uşağı “qız uşağı kimi göstərmək” məqsədi də vardı; guya pis qüvvələr onu oğlan kimi tanımayacaq və zərər verməyəcəkdi.
Anadolu türklərində, eləcə də bəzi Azərbaycan bölgələrində belə uşaqlara “nəzərli uşaq” kimi yanaşılırdı. Sırğa bəzən gümüşdən hazırlanardı, çünki gümüşün qoruyucu gücə malik olduğuna inanılırdı. Uşaq müəyyən yaşa çatdıqdan sonra isə sırğa çıxarılırdı.
Bu adət yalnız estetik məqsəd daşımırdı; onun arxasında qədim türk mifologiyası, şaman inancları və xalq düşüncəsi dayanırdı. Türk dünyasında uşağın yaşaması və ailə nəslinin davam etməsi müqəddəs sayıldığından, belə simvolik qoruyucu vasitələr geniş yayılmışdı.
Natəvan Bəydili