Evimizdəki Kiçik Canlıların Böyük Sirri: Xamyakların (Siçanların) Qeyri-Adi Möcüzəsi
Hər gün evimizdə qəfəsdə və ya künc-bucaqda gördüyümüz o balaca xamyaklar (siçanlar) haqqında əslində nələr bilirik? Xarici görünüşcə sadə görünən bu gəmiricilər təbiətin elə sirli qanunları ilə yaşayırlar ki, insan düşünəndə heyrətdən donub qalır. Xüsusilə bir xamyak yuvasında yaşananlar elmin də, adi məntiqin də izah etməkdə çətinlik çəkdiyi ilahi bir nizamı ortaya qoyur.
ELAZ.INFO xəbər verir ki, atası öldükdən sonra anası ilə tək qalan erkək bala xamyakın aylarla keçən həyatı heyrətamiz bir həqiqəti üzə çıxarıb. Həddi-büluğa çatıb böyüməsinə baxmayaraq, bu erkək xamyak heç vaxt anası ilə cütləşməyə meyl etmir. Lakin məsələ bununla bitmir: Yuvaya kənardan başqa bir erkək xamyak gətirildikdə, həmin gənc erkək xamyak dərhal canını qabağa qoyaraq anasını qorumağa başlayır və yad erkəyi anasına yaxın buraxmır. Bəs bu balaca xamyakda bu şüur, bu sərhəd və bu qoruma instinkti haradandır? Bu, sadəcə genetikadır, yoxsa Yaradanın bu kiçik xamyaklara bəxş etdiyi böyük bir möcüzə?
Biologiya və zoologiya elmi xamyakların və digər gəmiricilərin sosial davranışlarını hər zaman diqqətlə izləyib. Elmi araşdırmalar göstərir ki, xamyakların təbiətində növün sağlamlığını qorumaq üçün çox dəqiq bir mexanizm mövcuddur: Elm sübut edir ki, xamyaklar yaxın qohumlarını (xüsusilə anasını) xüsusi qoxu molekulları — feromonlar vasitəsilə tanıyırlar. Təbiət bu xamyakların beyninə elə bir bioloji blok qoyub ki, bala xamyak böyüsə belə, ana ilə cütləşmə qadağası avtomatik olaraq işə düşür. Xamyaklar ərazi qorumaqda çox sərt olurlar. Yuvaya yad erkək daxil olanda, ev sahibi olan gənc xamyak onu öz ərazisinə və anasına birbaşa təhlükə kimi qəbul edir. Bu, xamyakların instinktiv olaraq öz ocağını qoruması deməkdir.
Lakin məsələnin elmi tərəfi ilə yanaşı, bir də dərk olunmalı mənəvi tərəfi var. İslam fəlsəfəsinə və Yaradılış gerçəkliyinə görə, Allah hər bir canlıya onun yaşaması üçün zəruri olan fitrət (daxili qanun) verib. Şüuru, tərəzi dərrakəsi və məktəbi olmayan kiçik bir xamyakın aylarla anasına qarşı sərhədi qoruması, insanlara verilən böyük bir düşüncə mövzusudur. Yad erkəyi anaya yaxın qoymamaq üçün ayağa qalxan o xamyakın hərəkətində sanki insanlardakı “qeyrət” və “namus” duyğusunun heyvanlar aləmindəki əks-sədası görünür. Allah şüursuz xamyaka belə anasını qorumağı və ona məhrəm kimi baxmağı ilahi bir instinktlə nəqş etmişdir.
Gördüyünüz kimi, evimizdə bəslədiyimiz o kiçik xamyaklar sadəcə qəfəsdə gəzişən heyvanlar deyil. Onların həyatında baş verən hər bir detal — balanın anasına olan sədaqəti, yad erkəyə qarşı göstərdiyi qətiyyətli müqavimət — kainatın nə qədər qüsursuz bir nizamla idarə olunduğunu göstərir. Elm buna bioloji instinkt desə də, həqiqətdə bu, gözlərimiz önündə duran böyük bir Yaradılış möcüzəsidir.
Ruslan MƏMMƏDOV 🖋️
