Qeyri-neft ixracında rekord artım əsasən təkcə emal olunmuş və sənaye məhsullarının daşınmasının genişlənməsi ilə deyil, həm də xarici qızıl satışlarının kəskin artması ilə bağlı olub.
ELAZ.İNFO xəbər verir ki, son aylarda Azərbaycan xarici bazarlara qeyri-neft məhsullarının daşınmasını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Lakin qeyri-neft ixracının artımına dair təsirli rəqəmlər bir nüansı gizlədir: qızıl satışları əsas hərəkətverici qüvvə olub, ilin ilk aylarında qeyri-neft ixracına əhəmiyyətli dərəcədə təkan verib və xarici ticarətin strukturuna əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərib.
Milli Məclisin üzvü Vüqar Bayramovun təqdim etdiyi məlumatlara görə, ölkənin ümumi ixrac həcmi bu ilin ilk dörd ayında 12,535 milyard dollara çatıb. Bu məbləğin 4,698 milyard dollarını qeyri-neft məhsulları təşkil edib.
Ən diqqətəlayiq göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə qeyri-neft ixracının 4,4 dəfə artması olub. Bundan əlavə, yanvar-aprel ayları arasında qeyri-neft ixracının həcmi əvvəlki ilin ümumi göstəricisindən 30% çox olub.
Parlament üzvü vurğulayır ki, bu kəskin artım əsasən qızıl ixracı ilə bağlıdır. Keçən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə emal olunmamış və yarımemal olunmuş qızılın, eləcə də qızıl tozunun ixracı real ifadədə 18 dəfə, cari qiymətlərlə isə 37 dəfə artıb. Dörd ay ərzində bu məhsulların ixracı 3 milyard 599 milyon dollara çatıb.
Əslində, qiymətli metallar qeyri-neft ixracının əsas artım mənbəyinə çevrilib və rekord rəqəmlərin əsas hissəsini təşkil edib.
Lakin digər əmtəə qrupları da müsbət dinamika nümayiş etdirib. Məsələn, şəkər ixracı 4,2 dəfə artaraq ölkəyə 37,5 milyon dollar valyuta gəliri gətirib. Pambıq ipliyinin satışı 2,6 dəfə artaraq 16,4 milyon dollara çatıb. Kartof ixracı 2,1 dəfə artaraq təxminən 4 milyon dollar gəlir gətirib.
Qızıl istisna olmaqla, təzə meyvələr ən böyük qeyri-neft ixrac məhsulu olaraq qalır. Bu ilin ilk dörd ayında onların xarici bazarlara ixracı ölkəyə 165,1 milyon dollar qazandırıb. Pambıq lifi 92,7 milyon dollar ixracla ikinci yerdədir.
Parlament üzvü bildirib ki, “Qeyri-neft ixracının artımı iqtisadiyyatın daha da şaxələndirilməsi və neft və qaz gəlirlərindən asılılığın azaldılması üçün çox vacibdir. Lakin mövcud statistika göstərir ki, əldə edilən nəticələrin əhəmiyyətli bir hissəsi neft və qaz sektoru ilə əlaqəli olmasa da, təbii sərvətlərin ixracı ilə bağlıdır.”
Buna görə də, o izah edir ki, əsas vəzifə xammal sektoru ilə əlaqəsi olmayan qeyri-neft məhsullarının, əsasən emal olunmuş malların, aqrar-sənaye kompleksinin, yüngül sənayenin və ölkə daxilində yüksək əlavə dəyər yarada bilən digər sektorların təşviqi olaraq qalır.
“Mövcud göstəricilər əhəmiyyətli ixrac potensialının mövcudluğunu təsdiqləyir”, o, aydınlaşdırır. “Lakin bu nəticələrin davamlılığı qlobal qızıl bazarının vəziyyətindən daha çox iqtisadiyyatın daha yüksək emal dərəcəsinə malik rəqabətli məhsulların tədarükünü genişləndirmək qabiliyyətindən asılı olacaq”.
Tamilla XƏLİLOVA-br