Paşinyanın sülh mesajına Ermənistanda fərqli baxış: Qəzetlər nə yazır?
ELAZ.İNFO xəbər verir ki, Nikol Paşinyanın Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasında səsləndirdiyi fikirlər Ermənistan mediasında yalnız diplomatik xəbər kimi qarşılanmayıb. Baş nazirin Azərbaycanla sülhün artıq yeni imkanlar yaratdığı barədə mesajları, Bakıda saxlanılan ermənilərin qaytarılması tələbi, itkin şəxslər və regional nəqliyyat layihələri ilə bağlı açıqlamaları Ermənistanın müxtəlif media platformalarında fərqli prizmadan təqdim olunub.
Bu fərqin özü diqqət çəkir: eyni çıxış bir qisim media üçün “sülhün yeni mərhələsi”nin göstəricisidir, digər qisim üçün isə hökumətin Azərbaycan siyasətinə dair sualların yenidən gündəmə gətirilməsi üçün əsasdır.
“Sülh artıq yeni imkanlar açıb”
Ermənistanın rəsmi mövqeyinə yaxın xəbər resurslarında Paşinyanın çıxışının əsas xətti sülh və regional əməkdaşlıq üzərində qurulub.
Ermənistan Baş nazirinin rəsmi saytında yayımlanan çıxışa görə, Paşinyan 2025-ci il avqustun 8-də Azərbaycanla əldə edilmiş sülhün Cənubi Qafqaz üçün yeni imkanlar yaratdığını bildirib. O, ABŞ Prezidenti Donald Trampın prosesdəki rolunu xüsusi vurğulayıb və Azərbaycanla sülhün möhkəmləndirilməsini Ermənistanın əsas xarici siyasət istiqamətlərindən biri kimi təqdim edib.
“Aravot” da çıxışın əsas məqamlarını xəbər formatında təqdim edərək, Paşinyanın Azərbaycanla münasibətlərdə həllini gözləyən məsələlərə toxunduğunu yazıb. Qəzet xüsusilə itkin şəxslərin taleyi və Azərbaycanda saxlanılan ermənilərin qaytarılması ilə bağlı baş nazirin fikirlərini önə çıxarıb.
“News.am” isə materialında Paşinyanın çıxışının diqqət çəkən hissələrini toplayaraq onu sülh deklarasiyasına, Trampın roluna və Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin gələcəyinə fokuslanan çıxış kimi təqdim edib.
Ermənistan mediasında başqa bir xətt: “sülh” ifadəsinin arxasında hansı problemlər qalır?
Daha tənqidi mövqedə dayanan Ermənistan nəşrlərində isə diqqət çıxışın diplomatik ifadələrindən çox, Ermənistanın qarşısında qalan problemlərə yönəlib.
“168.am” Paşinyanın BMT çıxışını yayımlamaqla yanaşı, onun Azərbaycanla sülhün əldə edilməsindən sonra Rusiya ilə münasibətlərin dəyişəcəyinə dair fikrini də ayrıca gündəmə çıxarıb. Bu, Ermənistan mediasında sülh məsələsinin artıq yalnız Bakı-İrəvan münasibətləri çərçivəsində deyil, Ermənistanın ümumi xarici siyasət kursu kontekstində müzakirə edildiyini göstərir.
“Hraparak”ın 24 sentyabr materiallarında isə Azərbaycanla münasibətlərə dair daha sərt suallar ön plana çıxıb. Nəşrin həmin günkü gündəmində Paşinyanın Azərbaycan tərəfindən səsləndirilən tarixi və mədəni irslə bağlı iddialara münasibəti, TRIPP layihəsi və hökumətin Bakı ilə münasibətlərdə tutduğu xətt barədə tənqidi yazılar yer alıb.
Bu yanaşmada əsas sual belə qoyulur: sülh yalnız atəşkəsin və hərbi qarşıdurmanın olmaması ilə ölçülür, yoxsa siyasi, tarixi, mədəni və təhlükəsizlik məsələlərinin də həlli tələb olunur?
“Fakt” qəzeti daha sərt mövqedən çıxış edir
Ermənistanın “Փաստ” qəzeti isə Azərbaycanla sülh gündəminə daha skeptik yanaşan material dərc edib.
Qəzetin 24 sentyabr tarixli yazısında Bakı ilə İrəvanın sülh gündəmi fonunda Azərbaycanın “Qərbi Azərbaycan” və “alban xristian irsi” mövzularını gündəmə gətirməsi əsas mübahisə predmetlərindən biri kimi təqdim olunur. Yazıda Ermənistan hakimiyyətinin Azərbaycanla bağlı ritorikası tənqidi müstəvidə qiymətləndirilir.
Burada mühüm məqam odur ki, söhbət xəbərdən daha çox redaksiya mövqeyi və siyasi şərhdən gedir. Buna görə həmin fikirləri Ermənistan cəmiyyətinin ümumi mövqeyi kimi təqdim etmək düzgün olmaz.
Bəs Paşinyan nəyi dəyişdirməyə çalışır?
Paşinyanın BMT çıxışında diqqət çəkən əsas xətt ondan ibarətdir ki, Ermənistan hökuməti Azərbaycanla münasibətləri yalnız keçmiş münaqişənin nəticələri üzərindən deyil, gələcək regional əməkdaşlıq prizmasından təqdim etməyə çalışır.
Baş nazir çıxışında Azərbaycanla sülhü, Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşdırılmasını, İran və Gürcüstanla əlaqələri və TRIPP layihəsini eyni regional strategiyanın elementləri kimi təqdim edib. Ermənistanın rəsmi mediasında da son günlər bu istiqamətlərin paralel şəkildə işıqlandırılması diqqət çəkir.
Ermənistanın İctimai Radiosunun analitik materialında da Paşinyanın Nyu-Yorkdakı görüşləri müxtəlif istiqamətlərə bölünsə də, onların ümumi xəttinin Ermənistanın xarici siyasət gündəminin sülh şəraitində yenidən formalaşdırılması olduğu vurğulanır. Materialda Türkiyə, Azərbaycan, Rusiya, İran, ABŞ və Avropa İttifaqı ilə münasibətlər birlikdə təhlil edilir.
Bakı ilə İrəvan arasında indi əsas məsələ nədir?
Son diplomatik təmaslar göstərir ki, sülh gündəmi artıq yalnız siyasi bəyanatlardan ibarət deyil.
Sentyabrın 24-də Ceyhun Bayramov və Ararat Mirzoyan Nyu-Yorkda görüşərək Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesini müzakirə ediblər. Tərəflər iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı, birbaşa dialoqun davam etdirilməsi və sülhün praktiki nəticələrinin gücləndirilməsi məsələlərinə toxunublar.
Eyni zamanda, Ermənistan mediasının gündəmində Azərbaycanda saxlanılan ermənilər, itkin şəxslər, minalardan təmizləmə, sərhədlər və mədəni irslə bağlı fikir ayrılıqları qalmaqda davam edir. Paşinyan özü də BMT-də bu məsələləri sülh prosesinin həllini gözləyən istiqamətləri sırasında göstərib.
Nəticə: Ermənistan mediasında “sülh” eyni mənanı daşımır
Ermənistan mediasına baxdıqda bir mənzərə aydın görünür: Paşinyanın “sülh” mesajı ölkə daxilində vahid siyasi interpretasiyaya çevrilməyib.
Rəsmi və xəbər yönümlü media sülhün yaratdığı iqtisadi, nəqliyyat və diplomatik imkanları önə çəkir. Daha tənqidi nəşrlər isə təhlükəsizlik, Azərbaycanla bağlı qarşılıqlı iddialar, mədəni irs və hökumətin daxili siyasi mövqeyi üzərindən suallar qoyur.
Bu baxımdan Paşinyanın BMT çıxışını yalnız “sülh bəyanatı” kimi qiymətləndirmək kifayət etmir. Çıxış Ermənistanın xarici siyasətində yeni mərhələnin necə təqdim edildiyini də göstərir: Bakı ilə münasibətlərin normallaşdırılması, Türkiyə ilə sərhədlərin açılması istiqamətində dialoq, TRIPP layihəsi və Ermənistanın Rusiya ilə münasibətlərində dəyişən çərçivə eyni siyasi xəritənin müxtəlif hissələri kimi təqdim olunur.
Amma həmin xəritənin Ermənistan daxilində necə qəbul ediləcəyi artıq yalnız diplomatik masadan asılı deyil. Media müzakirələri göstərir ki, sülh prosesinin bundan sonrakı mərhələsində “razılaşma əldə edilibmi?” sualından daha çox “bu razılaşma Ermənistan üçün nə gətirir?” sualı ön plana çıxır.
Məhz bu sual Paşinyan hökumətinin qarşıdakı dövrdə ən ciddi siyasi müzakirələrindən biri olaraq qalacaq.
İlahə BAYINDIR
