Azərbaycan təhsilində son illərin ən çox müzakirə olunan məsələlərindən biri məktəblə repetitor hazırlığı arasındakı münasibətdir. Şagirdin dərsdən sonra əlavə hazırlığa getməsi artıq bir çox ailə üçün adi hala çevrilib. Lakin bu model həm ailələrin büdcəsinə əlavə yük yaradır, həm də məktəbdə verilən təhsilin kifayət qədər olub-olmaması sualını gündəmə gətirir.
Məhz bu fonda Bakıda tətbiqinə başlanılan yeni təmayül tədris modeli diqqət çəkir.
Model üzrə avqustun 27-dək 7 845 şagird elektron sistemdə qeydiyyatdan keçib. Layihə X–XI sinif şagirdlərinin seçdikləri istiqamət üzrə daha məqsədli hazırlıq almasına və ali məktəbə qəbul prosesinə məktəb daxilində daha sistemli şəkildə hazırlaşmasına hesablanıb.
Burada əsas məsələ rəqəmin özü deyil.
7 mindən çox şagirdin müraciəti göstərir ki, ailələr alternativ təhsil modelinə maraq göstərir. Amma bu maraq eyni zamanda valideynlərin gözləntisini də yüksəldir. Çünki valideyn üçün əsas sual “məktəbdə əlavə dərs keçiriləcəkmi?” deyil.
Əsas sual budur:
Bu sistem həqiqətən nəticə verəcəkmi?
Əgər yeni model şagirdin məktəbdə aldığı təhsili gücləndirir, müəllimin fərdi yanaşmasını artırır və qəbul imtahanına hazırlıqla məktəb proqramı arasında fərqi azaldırsa, bu, Azərbaycan təhsilində mühüm dəyişiklik ola bilər.
Əks halda, sadəcə dərs saatlarının artırılması problemin həlli olmayacaq.
Çünki repetitorluğun geniş yayılmasının səbəbi yalnız məktəbdə dərsin az olması deyil. Burada valideynlərin qəbul imtahanından yüksək nəticə gözləntisi, universitetə qəbul rəqabəti və məktəb proqramı ilə imtahan tələbləri arasındakı fərqlər də rol oynayır.
Deməli, yeni təmayül modelinin uğuru bir neçə əlavə dərslə ölçülməməlidir.
Onun real nəticəsi şagirdlərin imtahan göstəricilərində, müəllimlərin iş yükündə və ailələrin əlavə hazırlığa ayırdığı xərclərdə görünməlidir.
Əgər məktəb şagirdə keyfiyyətli hazırlıq verə bilirsə, repetitorluğa ehtiyacın müəyyən hissəsi təbii şəkildə azalacaq.
Amma burada başqa bir məsələ də var.
Yeni sistem yalnız şagird üçün deyil, müəllim üçün də yeni məsuliyyət yaradır. Təmayül üzrə dərs deyən müəllim artıq yalnız proqramı çatdıran pedaqoq yox, şagirdin gələcək təhsil istiqamətinə təsir edən əsas fiqurlardan birinə çevrilir.
Bu səbəbdən sistemin nəticəsi müəllim seçimi, metodika, dərs keyfiyyəti və qiymətləndirmə mexanizmlərindən birbaşa asılı olacaq.
Azərbaycan təhsilində uzun illərdir davam edən “məktəb, yoxsa repetitor?” dilemmasının cavabı əslində çox sadədir: şagird keyfiyyətli təhsili harada alırsa, ora üstünlük verəcək.
Yeni təmayül modelinin qarşısında duran əsas vəzifə də məhz budur — məktəbi yalnız dərs keçirilən məkan yox, şagirdin gələcək peşəsinə və universitet seçiminə hazırlandığı əsas mərkəzə çevirmək.
Bu baş verərsə, dəyişiklik yalnız təmayül sistemində deyil, bütövlükdə təhsil mədəniyyətində hiss olunacaq.
İlahə BAYINDIR
