Güney Azərbaycan Türk Millətinin milli azadlıq və dövlətçilik mübarizəsində ən çox rast gəlinən problemlərdən biri dövlət, hökumət və millət anlayışlarının bir-biri ilə qarışdırılmasıdır. Bu qarışıqlıq həm siyasi təhlillərdə, həm də gündəlik müzakirələrdə ciddi yanlış nəticələrə gətirib çıxarır.
Əvvəlcə qəbul etməliyik ki, dövlət, hökumət və millət eyni məna daşımır.
Millət tarixi, dili, mədəniyyəti və ortaq kimliyi paylaşan insan topluluğudur. Dövlət həmin millətin siyasi və hüquqi təşkilatlanmasıdır. Hökumət isə dövlət aparatını müəyyən müddət ərzində idarə edən siyasi qüvvədir.
Bu baxımdan bu gün Türkiyədə hakimiyyətdə olan hökumət Türkiyə dövlətinin özü deyil. Eyni şəkildə Quzey Azərbaycanda hakimiyyətdə olan hökumət də Azərbaycan dövlətinin özü hesab edilə bilməz. Hökumətlər dəyişə bilər, lakin dövlətlər və millətlər daha davamlı və uzunömürlü strukturlardır.
Tarix göstərir ki, yüzlərlə hökumət gəlib keçmişdir. Lakin dövlətlər və millətlər öz mövcudluqlarını davam etdirmişlər. Buna görə də Güney Azərbaycan Türk Millətinin gələcəyini qiymətləndirərkən emosional reaksiyalarla deyil, strateji dövlət düşüncəsi ilə hərəkət etmək lazımdır.
Bəzən belə fikirlər səsləndirilir ki, Türkiyə və ya Quzey Azərbaycan Güney Azərbaycanın milli məsələsinə kifayət qədər dəstək vermir. Bu fikirlərin müəyyən hissəsi mövcud siyasi şəraitlə bağlı ola bilər. Lakin bu vəziyyəti bütöv bir millətə və ya dövlətə aid etmək ciddi səhvdir.
Bu gün Türkiyədə və Quzey Azərbaycanda minlərlə insan Güney Azərbaycan Türk Millətinin hüquqlarını müdafiə edir, onun mədəni və siyasi problemlərini gündəmdə saxlayır. Bu dəstəyi görməzlikdən gəlmək obyektiv yanaşma deyil.
Eyni zamanda özümüzə də sual verməliyik.
Biz Güney Azərbaycanda türk kimliyini nə qədər güclü şəkildə müdafiə edə bilmişik? Təbrizdə, Ərdəbildə, Urmiyada, Zəncanda və digər şəhərlərdə yaşayan insanlarımız arasında milli şüur hansı səviyyədədir? Türk kimliyini qəbul etməyən, İrançı ideologiyaların təsiri altında qalan və ya milli məsələlərə biganə yanaşan insanların mövcudluğu da reallıqdır.
Başqalarına çuvalduz batırmazdan əvvəl özümüzə bir iynə batırmağı bacarmalıyıq.
Əgər biz öz evimizin içində milli birlik, təşkilatlanma və siyasi yetkinlik yarada bilməmişiksə, bütün məsuliyyəti başqalarının üzərinə yıxmaq düzgün yanaşma deyil.
Beynəlxalq siyasətdə dəstək hörmət və etimad üzərində qurulur. Özünü təşkil edə bilməyən, məqsədlərini aydın ifadə etməyən və vahid strateji xətt ortaya qoya bilməyən hərəkatların xarici dəstək əldə etməsi də çətinləşir.
Bu səbəbdən Güney Azərbaycan Milli Azadlıq Hərəkatının qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri emosional reaksiyalardan uzaqlaşaraq dövlət düşüncəsini, strateji baxışı və milli məsuliyyət hissini gücləndirməkdir.
Biz hökumətləri dövlətlə, dövlətləri millətlə qarışdırmamalıyıq.
Biz tənqidi düşmənçiliklə qarışdırmamalıyıq.
Biz milli maraqları gündəlik siyasi narazılıqların fövqündə tutmalıyıq.
Çünki hökumətlər dəyişir, lakin millətlər və dövlətlər tarix səhnəsində qalmağa davam edirlər.
Güney Azərbaycan Türk Millətinin gələcək istiqlal və dövlətçilik mübarizəsi də məhz bu strateji düşüncə üzərində qurulmalıdırş
Riza Qaraçay