Universitetlərin gələcəyi artıq yalnız auditoriya, müəllim və dərsliklə ölçülmür. Dünyada ali təhsil sürətlə rəqəmsallaşır və Azərbaycan universitetləri də bu prosesdən kənarda qala bilməz.
Son dövrdə ali təhsil müəssisələrində rəqəmsal alətlərin tətbiqinin genişləndirilməsi bu baxımdan diqqət çəkir. Lakin texnologiyanın universitetə daxil olması hələ rəqəmsal universitet yaratmaq demək deyil.
Əsas dəyişiklik insanın qarşısında dayanır.
Tələbə artıq məlumatı yalnız müəllimdən və kitabdan almır. İstənilən mövzuda saniyələr ərzində böyük həcmdə informasiya əldə etmək mümkündür. Süni intellekt isə bu prosesi daha da sürətləndirib.
Belə şəraitdə universitetin funksiyası dəyişir.
Əvvəllər əsas məsələ tələbəyə məlumat vermək idisə, indi əsas məsələ ona məlumatı seçməyi, yoxlamağı və tətbiq etməyi öyrətməkdir.
Bu, müəllimin rolunu azaltmır. Əksinə, müəllimin məsuliyyətini artırır.
Çünki süni intellektdən istifadə edən tələbənin qarşısında yeni sual yaranır: əldə etdiyi məlumat doğrudurmu?
Rəqəmsal təhsilin ən böyük problemi də budur. Texnologiya sürət verir, amma düzgün istiqamət vermir.
Universitet bu istiqaməti müəyyən etməlidir.
Azərbaycan üçün rəqəmsallaşmanın başqa bir üstünlüyü də təhsilə çıxış imkanlarının genişlənməsidir. Tələbə müxtəlif elektron resurslara, beynəlxalq kurslara və elmi məlumat bazalarına daha rahat çıxış əldə edə bilər.
Amma bunun üçün internet və kompüter kifayət etmir.
Müəllimin rəqəmsal bacarığı, universitetin texniki infrastrukturu, elektron resursların keyfiyyəti və akademik dürüstlük sistemi eyni vaxtda inkişaf etməlidir.
Əks halda texnologiya təhsilin keyfiyyətini artırmaq əvəzinə sadəcə onun formasını dəyişəcək.
Bu gün Azərbaycan universitetləri qarşısında əslində yeni bir yarış var.
Sual artıq “kim daha çox tələbə qəbul edir?” deyil.
Sual budur:
Kim tələbəni gələcəyin əmək bazarına daha yaxşı hazırlayır?
Çünki əmək bazarında diplomun özü getdikcə kifayət etmir. İşəgötürən daha çox bacarıq, çeviklik, texnologiyadan istifadə və problem həll etmə qabiliyyətinə baxır.
Deməli, universitetlərin rəqəmsallaşması texniki layihə kimi deyil, təhsil fəlsəfəsinin dəyişməsi kimi qəbul edilməlidir.
Azərbaycan ali təhsilinin gələcək rəqabət qabiliyyəti də böyük ölçüdə bu keçidin nə qədər uğurlu aparılmasından asılı olacaq.
İlahə BAYINDIR
