ELAZ.İNFO xəbər verir ki, Sumqayıtda kimyəvi məhluldan zəhərlənmə ilə bağlı baş verən hadisə bir nəfərin həyatını itirməsi ilə nəticələnib. 45 yaşlı kişinin səhhətinin pisləşməsindən sonra tibbi yardım üçün xəstəxanaya müraciət etdiyi, vəziyyəti ağır olduğuna görə daha sonra Bakıya yerləşdirildiyi, lakin həkimlərin səylərinə baxmayaraq onun həyatını xilas etməyin mümkün olmadığı bildirilir.
Hadisə ilə bağlı araşdırma aparılır. Buna görə zəhərlənmənin dəqiq səbəbi, istifadə olunan maddənin tərkibi və onun hansı şəraitdə orqanizmə daxil olması barədə yekun nəticəni istintaqın açıqlayacağı məlumatlar müəyyənləşdirəcək.
Lakin hadisənin özü daha geniş bir məsələyə diqqət çəkir: kimyəvi maddələrlə davranış zamanı təhlükəsizlik qaydalarına nə dərəcədə əməl olunur?
Kimyəvi maddə adi məişət vasitəsi deyil
Gündəlik həyatda müxtəlif təmizləyici vasitələrdən, dezinfeksiyaedici maddələrdən, həlledicilərdən və digər kimyəvi məhsullardan istifadə edilir. Bu maddələrin bir hissəsi düzgün istifadə edilmədikdə insan sağlamlığı üçün ciddi təhlükə yarada bilər.
Əsas problem isə bəzən təhlükənin maddənin özündən deyil, onun necə saxlanılmasından və istifadə olunmasından qaynaqlanmasıdır.
Kimyəvi məhsulların qida və içki qablarına tökülməsi, üzərindəki etiketin çıxarılması, mənşəyi bilinməyən maddələrin başqa məhsullarla qarışdırılması və qapalı məkanda qoruyucu vasitələr olmadan istifadə edilməsi zəhərlənmə riskini artıra bilər.
Xüsusilə də bir-biri ilə kimyəvi reaksiyaya girə bilən müxtəlif maddələrin qarışdırılması son dərəcə təhlükəli nəticələr yarada bilər. Belə hallarda zəhərli qazların yaranması ehtimalı da mövcuddur.
Bu səbəbdən məişətdə istifadə olunan hər hansı kimyəvi məhsula “adi təmizləyici vasitə” kimi yanaşmaq düzgün deyil.
Zəhərlənmə zamanı vaxt ən vacib amillərdən biridir
Kimyəvi zəhərlənmələrdə ilkin tibbi yardımın vaxtında göstərilməsi həyati əhəmiyyət daşıya bilər. Zəhərlənməyə səbəb olduğu ehtimal edilən maddə ilə təmas baş verdikdə vəziyyətdən asılı olaraq təcili tibbi yardım çağırılması və mütəxəssislərin göstərişlərinə uyğun hərəkət edilməsi vacibdir.
Ən böyük səhvlərdən biri isə hadisə zamanı özbaşına müalicəyə əl atmaqdır.
İnsanı qusdurmağa çalışmaq, təsadüfi dərman vermək, zəhərlənməyə səbəb olan maddəni neytrallaşdırmaq məqsədilə başqa kimyəvi məhsul istifadə etmək vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər.
Buna görə belə hallarda əsas prinsip sadədir: vaxt itirmədən peşəkar tibbi yardım almaq və zəhərlənməyə səbəb olduğu ehtimal edilən maddə barədə mümkün qədər dəqiq məlumat vermək.
Maddənin qablaşdırılması da həyati əhəmiyyət daşıyır
Mütəxəssislərin hadisəyə müdaxiləsi zamanı zəhərlənməyə səbəb olan maddənin adının və tərkibinin bilinməsi əhəmiyyətli ola bilər.
Bu baxımdan kimyəvi məhsulların öz qablaşdırmasında və üzərindəki məlumatlarla birlikdə saxlanılması vacibdir. Naməlum mayenin su, şirə və ya digər içki qabına tökülməsi isə xüsusilə təhlükəli vərdişdir.
Çünki belə vəziyyətdə insan qabın içindəki maddəni səhvən içə və ağır zəhərlənmə ilə üzləşə bilər.
Digər risk uşaqlar üçün yaranır. Rəngi və görünüşü cəlbedici olan bəzi məişət kimyəvi vasitələri uşaqlar tərəfindən qida və ya içki ilə səhv salına bilər. Buna görə belə məhsulların uşaqların əli çatmayan yerdə saxlanılması sadə, lakin mühüm təhlükəsizlik tədbiridir.
Hadisədən nəticə çıxarmaq lazımdır
Sumqayıtda baş verən ölüm hadisəsinin konkret səbəbləri araşdırmanın nəticəsində müəyyənləşəcək. Bu mərhələdə hər hansı ehtimalı fakt kimi təqdim etmək doğru olmaz.
Ancaq hadisənin ictimai əhəmiyyəti bundan ibarətdir ki, məişətdə təhlükəli maddələrlə bağlı ən kiçik ehtiyatsızlıq belə ağır nəticələrə gətirib çıxara bilər.
Burada məsuliyyət yalnız vətəndaşın üzərinə düşmür. Məhsul istehsalçıları və satıcılar təhlükəsizlik barədə aydın məlumat verməli, istehlakçılar isə həmin məlumatlara əməl etməlidirlər. Nəzarət mexanizmlərinin işləməsi də təhlükəli məhsulların dövriyyəsinin qarşısının alınması baxımından vacibdir.
Bir insanın ölümü daha böyük problemi göstərir
Bəzən belə hadisələr gündəlik xəbərlər içərisində yalnız bir neçə cümlə ilə yer alır: bir nəfər zəhərlənib, xəstəxanaya yerləşdirilib və həyatını itirib.
Amma hər bir belə hadisənin arxasında araşdırılmalı daha böyük suallar var.
Maddə haradan əldə edilib? Onun üzərində təhlükə barədə kifayət qədər məlumat olubmu? İstifadə qaydalarına əməl edilibmi? Hadisənin qarşısını almaq mümkün idimi? İlk tibbi yardım nə qədər tez göstərilib?
Bu sualların cavabı yalnız konkret hadisənin səbəbini müəyyənləşdirmək üçün deyil, gələcəkdə oxşar faciələrin qarşısının alınması üçün də lazımdır.
Sumqayıtda baş verən hadisə bir daha göstərir ki, təhlükəsizlik yalnız fövqəladə vəziyyət zamanı xatırlanmalı məsələ deyil. Kimyəvi maddələrlə düzgün davranış, onların təhlükəsiz saxlanılması və zəhərlənmə zamanı doğru addımlar gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsi olmalıdır.
Çünki bəzən bir neçə dəqiqəlik ehtiyatsızlıq insanın həyatına başa gələ bilər. Bu səbəbdən hər bir kimyəvi maddəyə onun görünüşünə görə deyil, yarada biləcəyi riskə görə yanaşmaq lazımdır.
Esmira RƏHİMOVA
