Millətlər tarixdə yalnız torpaq üzərində deyil, ilk növbədə kollektiv yaddaş, milli iradə və ortaq gələcək ideyası üzərində yaşayırlar. Dövlət isə sadəcə siyasi institut deyil; o, bir millətin azad iradəsinin, təhlükəsizliyinin, mədəniyyətinin və gələcəyinin təşkilatlanmış ifadəsidir.
Güney Azərbaycan Türk Milləti minilliklər boyu dövlətçilik ənənəsinə malik olmuş, müxtəlif tarixi dövrlərdə böyük siyasi və mədəni sivilizasiyalar yaratmışdır. Lakin son yüzillikdə bu tarixi iradə sistemli assimilyasiya siyasəti, milli hüquqların məhdudlaşdırılması və ana dilinin sıxışdırılması ilə ciddi təzyiqlərlə üzləşmişdir.
Bugünkü dövr artıq yalnız müqavimət dövrü deyil. Bu, milli dirçəliş, siyasi təşkilatlanma və gələcək dövlət quruculuğuna hazırlıq mərhələsidir.
Dövlət yalnız sərhəd deyil, milli şüurdur.Milli dövlət əvvəlcə insanların düşüncəsində yaranır, sonra təşkilatlanır, daha sonra siyasi institutlara çevrilir. Tarix göstərir ki, dövlətlər əvvəlcə ideya kimi doğulur, sonra xalqın iradəsi ilə gerçəkləşir.
Bu baxımdan Güney Azərbaycanın gələcək dövlətinin əsas sütunları aşağıdakılardır:
milli kimlik;
ana dili;
ortaq tarix;
hüququn aliliyi;
demokratik idarəetmə;
insan hüquqlarına hörmət;
iqtisadi müstəqillik;
milli təhlükəsizlik.
Bu prinsiplər gələcək dövlətin ideoloji deyil, hüquqi və institusional əsaslarını təşkil etməlidir. Yeni dövrün əsas gücü gənclərdir
Tarixdə bütün böyük milli hərəkatların aparıcı qüvvəsi gənclər olmuşdur.Bu gün Güney Azərbaycanın gənc nəsli əvvəlki nəsillərdən fərqli olaraq.Qlobal informasiya məkanına çıxış imkanına malikdir. Müxtəlif dilləri bilir, rəqəmsal texnologiyalara hakimdir, beynəlxalq hüququ daha yaxşı anlayır, dünya ilə birbaşa əlaqə qura bilir. Bu üstünlüklər milli hərəkat üçün böyük strateji imkan yaradır.Lakin bu imkan yalnız təşkilatlanmış milli düşüncə ilə birləşdiyi halda nəticə verə bilər.
Yeni liderlər necə formalaşmalıdır? Milli lider yalnız yaxşı natiq olmaqla formalaşmır. Gələcəyin lideri aşağıdakı xüsusiyyətlərə sahib olmalıdır yüksək intellekt;
milli kimliyə sarsılmaz bağlılıq;
dürüstlük;
strateji düşüncə;
diplomatik bacarıq;
komanda qurmaq qabiliyyəti;
müasir texnologiyalardan istifadə bacarığı;
beynəlxalq münasibətləri anlamaq.
Yeni liderlər şəxslərə deyil, milli ideyaya xidmət etməlidirlər. Şəxsi ambisiyalar milli məqsədlərin önünə keçdikdə hərəkat zəifləyir. Güclü təşkilatlar isə fərdlərdən daha uzunömürlü olur.
Gənclərin üzərinə düşən tarixi vəzifələr
Gənc nəsil yalnız etiraz edən deyil, həm də gələcək dövləti idarə etməyə hazırlaşan nəsil olmalıdır.
Bu məqsədlə onlar:
ana dilini mükəmməl öyrənməli;
tarix və dövlətçilik irsini araşdırmalı;
hüquq və beynəlxalq münasibətlər sahəsində biliklərini artırmalı;
iqtisadiyyat və idarəetmə sahəsində ixtisaslaşmalı;
süni intellekt, kibertəhlükəsizlik və informasiya texnologiyalarına yiyələnməli;
dünya azərbaycanlıları arasında əməkdaşlıq qurmalıdırlar.
Milli azadlıq yalnız meydanlarda deyil, universitetlərdə, laboratoriyalarda, media platformalarında və beynəlxalq təşkilatlarda da qazanılır.
Diasporanın rolu
Dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan Güney Azərbaycan türkləri gələcək dövlət quruculuğunun mühüm strateji resursudur.
Diasporanın əsas missiyası:
beynəlxalq ictimai rəyi məlumatlandırmaq;
akademik araşdırmalar aparmaq;
media fəaliyyətini gücləndirmək;
iqtisadi layihələr hazırlamaq;
gələcək dövlət üçün peşəkar kadr ehtiyatı formalaşdırmaqdır.
Bu istiqamətdə koordinasiya olunmuş fəaliyyət milli hərəkatın təsir imkanlarını artıracaq.
SACN-in baxışı
SACN hesab edir ki, milli mübarizə yalnız emosiyalar üzərində deyil, elmi analiz, strateji planlaşdırma və peşəkar təşkilatlanma üzərində qurulmalıdır.
Bunun üçün aşağıdakı istiqamətlər prioritet hesab edilir:
siyasi araşdırmalar;
iqtisadi inkişaf modelləri;
dövlət institutlarının layihələndirilməsi;
beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi;
media və informasiya strategiyası;
gənc liderlərin hazırlanması;
rəqəmsal transformasiya;
milli təhlükəsizlik üzrə ekspert bazasının yaradılması.
Milli dövlət yalnız azadlıq əldə edildikdən sonra qurulmur; onun təməli azadlıqdan əvvəl hazırlanır.
Türk Dirilişi və gələcəyin dövləti
Türk tarixində dövlətçilik heç vaxt təsadüf nəticəsində yaranmamışdır.
O, əvvəlcə milli ruhun oyanışı, sonra təşkilatlanma, daha sonra isə siyasi iradə ilə formalaşmışdır. Bu gün Güney Azərbaycan da eyni tarixi mərhələdən keçir. Türk dirilişi keçmişə qayıdış deyil; milli yaddaşın müasir dünyanın tələblərinə uyğun yenidən təşkil edilməsidir.Bu dirçəliş elm, texnologiya, hüquq, iqtisadiyyat və milli həmrəylik üzərində qurulduğu halda davamlı olacaq.
Riza Qaraçay
