ELAZ.İNFO
İqlim dəyişikliyi artıq gələcəyin deyil, bu günün problemidir
Uzun illər iqlim dəyişikliyi daha çox alimlərin və beynəlxalq təşkilatların müzakirə etdiyi mövzu hesab olunurdu. Lakin son illərdə Azərbaycanda müşahidə olunan isti hava dalğaları, quraqlıq, su ehtiyatlarının azalması və qeyri-sabit hava şəraiti göstərir ki, bu proses artıq hər bir vətəndaşın gündəlik həyatına təsir edir.
Mütəxəssislərin fikrincə, iqlim dəyişikliyi təkcə ekologiya məsələsi deyil. O, kənd təsərrüfatından iqtisadiyyata, su təhlükəsizliyindən insanların sağlamlığına qədər bir çox sahəyə təsir göstərən qlobal problemdir.
Azərbaycanın əsas çağırışlarından biri su ehtiyatlarının azalmasıdır. Temperaturun yüksəlməsi, yağıntı rejiminin dəyişməsi və quraqlıq dövrlərinin uzanması çayların axımına və su anbarlarının doluluq səviyyəsinə təsir göstərir. Rəsmi çıxışlarda da su qıtlığı və Xəzər dənizinin səviyyəsinin enməsi ölkə üçün ciddi risklər kimi qiymətləndirilir.
Bu vəziyyət həm içməli su təminatına, həm də kənd təsərrüfatında suvarma sistemlərinə əlavə yük yaradır.
İqlim dəyişikliyinin təsirini ən çox hiss edən sahələrdən biri kənd təsərrüfatıdır. Uzunmüddətli quraqlıqlar, torpağın rütubətinin azalması və ekstremal hava hadisələri məhsuldarlığı azalda, istehsal xərclərini artıra bilər. Bu isə həm fermerlərin gəlirlərinə, həm də ərzaq təhlükəsizliyinə təsir göstərir.
İqlim dəyişikliyi yalnız kənd təsərrüfatına təsir etmir. Böyük şəhərlərdə uzunmüddətli istilər enerji sərfiyyatını artırır, havanın keyfiyyətinə təsir edir və xüsusilə yaşlılar, uşaqlar və xroniki xəstəliyi olan insanlar üçün əlavə sağlamlıq riski yaradır.
Eyni zamanda, güclü yağışlar və lokal daşqınlar şəhər infrastrukturunun dayanıqlığını da sınağa çəkə bilər.
Azərbaycan son illərdə “yaşıl inkişaf” istiqamətində müxtəlif proqramlar həyata keçirir. Bərpa olunan enerji layihələrinin genişləndirilməsi, su ehtiyatlarının daha səmərəli idarə olunması və ətraf mühitin mühafizəsi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi təqdim olunur.
Ekspertlər hesab edirlər ki, iqlim dəyişikliyinin təsirlərini tam dayandırmaq mümkün olmasa da, düzgün planlaşdırma və uyğunlaşma tədbirləri onun mənfi nəticələrini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.
İqlim dəyişikliyi artıq yalnız elm adamlarının müzakirə etdiyi nəzəri mövzu deyil. Su ehtiyatlarının qorunması, kənd təsərrüfatının iqlimə uyğunlaşdırılması, şəhərlərin dayanıqlılığının artırılması və təmiz enerji mənbələrinə keçid yaxın illərdə Azərbaycanın sosial və iqtisadi inkişafında mühüm rol oynayacaq.
Bu gün atılan addımlar gələcək nəsillərin yaşayacağı mühiti müəyyən edəcək. Buna görə də iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə təkcə dövlətin deyil, cəmiyyətin bütün təbəqələrinin ortaq məsuliyyətidir.
İlahə BAYINDIR
