1979-cu il İran İnqilabından sonra yaranmış hakimiyyət boşluğu Güney Azərbaycanın qərb bölgələrini ağır təhlükəsizlik böhranı ilə üz-üzə qoydu. Sulduz (Nəqədə), Urmiya, Salmas və ətraf bölgələr silahlı qarşıdurmaların mərkəzinə çevrildi. Bu dövr Güney Azərbaycan tarixinin ən mürəkkəb və faciəli səhifələrindən biri kimi yadda qaldı.
Video materialında təsvir olunan hadisələrə görə, həmin dövrdə fəaliyyət göstərən bəzi silahlı kürd təşkilatları Sulduz şəhərində siyasi və hərbi üstünlük əldə etməyə çalışmış, planlaşdırılan mitinq qısa müddətdə silahlı qarşıdurmaya çevrilmişdir. Şəhər əhalisinin göstərdiyi müqavimət nəticəsində Sulduz tam şəkildə silahlı qrupların nəzarətinə keçməmişdir.
Video müəllifi qeyd edir ki, yerli müdafiə dəstələri və şəhər sakinləri üç gün davam edən ağır döyüşlərdə şəhəri müdafiə etmiş, dövlət qüvvələrinin isə mərkəzdən əmrin gec gəlməsi səbəbindən operativ müdaxilə etmədiyi iddia olunur. Bu iddiaların tarixi sənədlər və müxtəlif mənbələrlə araşdırılması vacibdir.
SACN hesab edir ki, terror və silahlı zorakılıq heç vaxt siyasi məqsədlərə nail olmağın qanuni vasitəsi ola bilməz. Mülki əhaliyə qarşı törədilən silahlı hücumlar, qorxu yaratmaq məqsədi daşıyan əməliyyatlar və zor tətbiqi beynəlxalq hüququn prinsiplərinə ziddir və qətiyyətlə pislənilməlidir.
SACN-in mövqeyinə görə, Güney Azərbaycanın ərazi bütövlüyü, burada yaşayan Türk əhalisinin təhlükəsizliyi, tarixi irsi və milli hüquqları qorunmalıdır. Güney Azərbaycanın ərazisinə dair silahlı və ya zorakı üsullarla irəli sürülən separatçı iddialar qəbuledilməzdir.
Eyni zamanda vu
rğulayırıq ki, bu mövqe heç bir xalqın və ya etnik icmanın əleyhinə deyil. Tənqidimiz konkret olaraq terroru, silahlı ekstremizmi və zorakılıq yolu ilə siyasi məqsədlərə nail olmağa çalışan təşkilatlara yönəlib. Heç bir xalq terrorla eyniləşdirilə bilməz və heç bir etnik mənsubiyyət kollektiv məsuliyyət daşıya bilməz.
Sulduz hadisələri göstərir ki, dövlət hakimiyyətində yaranan boşluqlar silahlı qruplar tərəfindən istifadə olunduqda, ən ağır bədəli mülki insanlar ödəyirlər. Tarixdən çıxarılacaq əsas dərs hüququn aliliyinin, təhlükəsizlik institutlarının gücləndirilməsinin və münaqişələrin zorakılıq deyil, siyasi və hüquqi yollarla həll edilməsinin vacibliyidir.
Bu hadisələr yalnız keçmişin bir səhifəsi deyil, gələcək üçün də ciddi xəbərdarlıqdır. Tarixi saxtalaşdırmaq, qurbanları unutdurmaq və ya zorakılığı legitimləşdirmək cəmiyyətlər arasında etimadı sarsıdır. Buna görə də Sulduz hadisələri arxiv sənədləri, şahid ifadələri və elmi araşdırmalar əsasında obyektiv şəkildə öyrənilməli, bütün mülki qurbanların xatirəsi ehtiramla yad edilməlidir.
SACN Güney Azərbaycanın təhlükəsizliyi, sabitliyi və gələcəyi naminə terrorun, silahlı ekstremizmin və qeyri-qanuni zorakılığın bütün formalarının rədd edilməsini, insanların fundamental hüquqlarının qorunmasını və bölgədə davamlı sülhün təmin olunmasını vacib hesab edir.
Riza Qaraçay
