Çox vaxt bitkiləri sadəcə dekorasiya və ya qida mənbəyi kimi görsək də, son elmi araşdırmalar onların sandığımızdan qat-qat mürəkkəb bir həyat sürdüklərini sübut edir. Onlar hərəkət etməsələr də, hər saniyə inanılmaz qərarlar qəbul edir və bir-birləri ilə “danışırlar”.
ELAZ.İNFO 2026-cı ilin ən maraqlı botanika kəşflərini və bitkilərin gizli bacarıqlarını təqdim edir:
1. “Meşə İnterneti”: Ağacların Gizli ŞəbəkəsiAğaclar torpağın altında “Mycorrhizal” adlanan göbələk telləri vasitəsilə nəhəng bir şəbəkə qururlar. Bu şəbəkə vasitəsilə yaşlı ağaclar (ana ağaclar) günəş işığı görməyən gənc fidanlara qida ötürür. Əgər bir ağac xəstələnirsə, bu şəbəkə vasitəsilə digər ağacları xəbərdar edir ki, onlar öz müdafiə sistemlərini (immunitetlərini) gücləndirsinlər.
2. İstilik Yayan Bitkilər: “Qızdırıcısı” Olan ÇiçəklərBəzi bitki növləri, məsələn, qədim “Sikaslar” (Cycads) tozlanma vaxtı öz temperaturlarını ətraf mühitdən 10°C daha çox artıra bilirlər. Onlar bu istiliyi metabolizmlərini sürətləndirməklə yaradırlar. Məqsəd isə çox maraqlıdır: istilik vasitəsilə xüsusi qoxuları ətrafa yaymaq və infraqırmızı sensoru olan həşəratları (böcəkləri) uzaq məsafədən özlərinə cəlb etmək.
3. “Bakteriya Oğruları”: Bitkilər Genlərini Haradan Alır?2026-cı ilin fevral ayında York Universitetinin alimləri tərəfindən aparılan araşdırma şok bir faktı üzə çıxarıb. Məlum olub ki, bəzi bitkilər özlərini qorumaq üçün istifadə etdikləri güclü kimyəvi maddələri istehsal etmək üçün genlərini milyonlarla il əvvəl bakteriyalardan “borc alıblar”. Yəni bəzi bitkilər əslində qismən “mikrob texnologiyası” ilə işləyirlər.
4. Günəşsiz Yaşayan “Ruh Bitkilər”Təbiətdə elə bitkilər var ki, onların yarpaqları yoxdur və fotosintez etmirlər (yaşıl deyillər). Məsələn, “Monotropa uniflora” (Ruh bitkisi) tamamilə ağappaqdır. O, enerjini günəşdən deyil, digər ağacların köklərindən göbələklər vasitəsilə “oğurlayaraq” yaşayır. Bu bitkilər meşənin ən sirli parazitləridir.
5. Bitkilərin “Eşitmə” QabiliyyətiSon sınaqlar göstərir ki, bitkilər ətrafdakı səsləri hiss edə bilirlər. Məsələn, arı vızıltısını “eşidən” bəzi çiçəklər bir neçə dəqiqə ərzində öz nektarlarındakı şəkərin miqdarını artırırlar ki, arı üçün daha cəlbedici olsunlar. Bu, bitkilərin ətraf mühitə anlıq reaksiya vermə qabiliyyətinin bariz nümunəsidir.
Nəticə: Təbiətin florası hələ də öyrənilməmiş milyonlarla sirrə malikdir. Hər bir bitki, əslində, yer üzündə sağ qalmaq üçün qurulmuş mükəmməl bir laboratoriyadır.
Ruslan MƏMMƏDOV
