ELAZ.İNFO-nun “Elm və Maraq” rubrikası bu gün oxucuları insan beyninin ən sirli nöqtəsinə — yuxu və zaman qavrayışına səyahətə çıxarır. Heç düşünmüsünüzmü, niyə bəzən 8 saatlıq yuxu göz qırpımı kimi gəlir, amma yuxu içində gördüyümüz hadisələr günlərlə davam edirmiş kimi hiss olunur?
Oyaq olduğumuzda beynimiz zamanı xarici faktorlara (günəşin vəziyyəti, saat səsi, ətrafdakı hərəkət) əsasən ölçür. Lakin yuxuya getdiyimiz an beynimizin prefrontal korteksi — yəni məntiq və zaman qavrayışına cavabdeh olan hissəsi “istirahət rejiminə” keçir. Mütəxəssis rəylərinə görə bu zaman daxili saatımız xarici dünyadan tamamilə qopur.
Yuxunun REM (sürətli göz hərəkətləri) mərhələsində beyin oyaq vaxtı olduğundan daha aktiv ola bilir. Maraqlı fakt budur ki, yuxu daxilində siz bir neçə dəqiqə ərzində bütöv bir ömür yaşaya bilsəniz də, real dünyada bu proses cəmi 5-10 dəqiqə çəkir. Bunun səbəbi beynin yuxu zamanı informasiyanı “sıxılmış” (compressed) şəkildə emal etməsidir. Səhər zəngli saatı söndürüb yenidən 5 dəqiqəlik mürgü vurduğunuzda, sanki saatlarla yatmış kimi hiss edirsinizsə, siz “Yuxu Genişlənməsi” (Time Dilation) hadisəsini yaşamısınız. Araşdırmalar göstərir ki, beyin o qısa müddətdə o qədər sürətli ssenari qurur ki, ayılarkən zamanın nə qədər keçdiyini təxmin edə bilmir. İnsanlar yuxularının 95%-ni oyandıqdan sonra ilk 10 dəqiqə ərzində unudurlar. Əgər yuxuda zamanı idarə etmək istəyirsinizsə, “Lüsid yuxu” texnikaları ilə öz dünyanızın rejissoru ola bilərsiniz.
Ruslan MƏMMƏDOV
