ELAZ.İNFO xəbər verir ki, ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etdiyi bir vaxtda dünyanın ən mühüm enerji marşrutlarından biri olan Hörmüz boğazında gəmiçiliklə bağlı risklər yenidən gündəmin əsas mövzularından birinə çevrilib.
Boğazdan keçən tanker və digər yük gəmilərinin sayının kəskin azalması enerji bazarında təchizatla bağlı narahatlıqları artırır. Reuters-in məlumatına görə, avqustun 24-də Hörmüz boğazından cəmi iki tanker keçib. Bu, may ayının əvvəlindən bəri ən aşağı gündəlik göstərici kimi qiymətləndirilir.
Hörmüz boğazının əhəmiyyəti onun coğrafi mövqeyi ilə yanaşı, Yaxın Şərqdən dünya bazarlarına çıxarılan enerji resurslarının əsas marşrutlarından biri olması ilə bağlıdır.
Bu səbəbdən boğazda hərəkətin uzun müddət məhdud qalması yalnız region ölkələrinə deyil, dünya enerji bazarına da təsir göstərə bilər.
Neft niyə hazırda bahalaşmır?
Gərginliyin yüksək səviyyədə qalmasına baxmayaraq, neft qiymətləri avqustun 25-də əks istiqamətdə hərəkət edib.
Reuters-in məlumatına əsasən, Brent markalı neftin qiyməti 89,42 dollara qədər geriləyib. WTI markalı neft isə 82,34 dollar səviyyəsinə düşüb. Qiymətlər əvvəlki sessiya ilə müqayisədə təxminən 3 faiz ucuzlaşıb.
Bazar iştirakçıları ABŞ-ın yeni sanksiyalarının qlobal neft tədarükünə dərhal böyük zərbə vuracağı qənaətində deyil. Buna görə də sanksiyaların elan edilməsi qiymətlərdə gözlənilən kəskin artımı yaratmayıb.
Lakin bu, enerji bazarındakı risklərin aradan qalxması demək deyil.
Əksinə, əsas narahatlıq Hörmüz boğazında gəmiçilik fəaliyyətinin nə qədər müddət məhdud qalacağı ilə bağlıdır. Reuters-in məlumatında da qeyd olunur ki, boğazda yalnız iki tanker keçidi qeydə alındığı vaxtda Oman yaxınlığında bir neft tankerinin naməlum mərmi ilə zədələnməsi barədə məlumat yayılıb. Gəminin heyətinin təhlükəsiz olduğu və ekoloji çirklənmə qeydə alınmadığı bildirilib.
Risk uzunmüddətli olarsa, nə baş verə bilər?
Enerji bazarında əsas məsələ təkcə neftin hazırkı qiyməti deyil. Əgər Hörmüz boğazından daşımalar uzun müddət aşağı səviyyədə qalarsa, bazar iştirakçıları gələcək tədarük imkanlarını yenidən qiymətləndirə bilərlər.
Bu isə neftin qiymətində yeni dalğalanmalara səbəb ola bilər.
Hazırda bazarın reaksiyası göstərir ki, treyderlər ABŞ-ın yeni sanksiyalarını hərbi qarşıdurmanın daha da genişlənməsi qədər ciddi tədarük təhlükəsi kimi qiymətləndirmirlər. Lakin Hörmüz boğazında vəziyyətin kəskinləşməsi və tanker daşımalarının daha da azalması ssenarini dəyişə bilər.
Beləliklə, qarşıdakı günlərdə neft bazarı üçün əsas göstəricilər ABŞ-İran münasibətlərinin istiqaməti, Hörmüz boğazında gəmiçilik vəziyyəti və enerji tədarükündə yaranacaq real dəyişikliklər olacaq.
Hazırkı mənzərədə neftin qiyməti 90 dollar ətrafında olsa da, bölgədəki risklərin davam etməsi bazarda kəskin qiymət dəyişiklikləri ehtimalını saxlayır.
