ELAZ.İNFO xəbər verir ki, müasir elm dünyası son illərin ən böyük kəşflərindən biri sayılan genetik redaktə texnologiyaları ilə tibbdə yeni səhifə açır. Xüsusilə “CRISPR-Cas9” adı ilə tanınan və xalq arasında “genetik qayçı” kimi xarakterizə edilən bu üsul, irsi xəstəliklərin və xərçəngin müalicəsində ənənəvi metodları geridə qoymağa hazırlaşır.Genetik redaktə necə işləyir?
Bu texnologiyanın əsas mahiyyəti DNT zəncirindəki xətalı hissələrin tapılması və onların sağlam genlərlə əvəz edilməsidir. Elm adamları bu üsulla immun hüceyrələrini laboratoriya şəraitində yenidən proqramlaşdıraraq, onların bədəndəki xərçəng hüceyrələrini daha effektiv şəkildə tanımasını və məhv etməsini təmin edirlər. Bu, kimyaterapiya kimi ağır yan təsirləri olan metodlara alternativ olaraq daha hədəfəyönlü bir yanaşma təklif edir.
Gen mühəndisliyinin həyatımıza gətirdiyi bu imkanlar eyni zamanda ciddi etik suallar da doğurur. Alimlər genetik müdaxilənin gələcək nəsillərə təsiri və insan genomunun toxunulmazlığı mövzusunda geniş müzakirələr aparırlar. Lakin hazırkı elmi konsensus ondan ibarətdir ki, bu texnologiyanın düzgün tətbiqi minlərlə insanın həyatını xilas edə bilər.
Gen mühəndisliyi sayəsində hər bir pasiyentin genetik xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq hazırlanan müalicə planları, tibbin effektivliyini maksimum dərəcədə artıracaq. Bu, təkcə xərçəng deyil, həm də nadir rast gəlinən bir çox genetik qüsurların tamamilə aradan qaldırılması deməkdir.
Ruslan MƏMMƏDOV
